Het is in het dichtbevolkte Nederland vrijwel onmogelijk om met je paard bezig te zijn zonder de openbare weg op te gaan. Zeker als je buitenritten wilt maken, zal je er naar alle waarschijnlijkheid vaak aan moeten geloven om deel te nemen aan het verkeer. De laatste tijd valt het me op dat er veel te doen is omtrent ongelukken met paarden in het verkeer. Onlangs is er zelfs een boete uitgedeeld aan een tractorbestuurder die een paard had laten schrikken en door reed. De reacties die ik gezien heb kwamen vooral uit de paardenwereld en het viel me op dat daar de bestuurders van gemotoriseerd verkeer behoorlijk zwart gemaakt werden.

Verantwoordelijkheid

Dat zette mij aan het denken. Want ik denk dat we als weggebruikers met z’n allen verantwoordelijk zijn voor de verkeersveiligheid. Uiteraard is het belangrijk dat je als autobestuurder respect toont naar andere weggebruikers, zoals ruiters en menners, en rekening houdt met het onverwachte en onvoorspelbare. Maar het is in mijn ogen net zo belangrijk dat ruiters en menners respect tonen naar andere weggebruikers. Netjes aan de kant gaan, zodat andere weggebruikers je veilig kunnen passeren is daar een voorbeeld van. Een ander voorbeeld van respect tonen naar de andere weggebruikers én je paard, is het voorbereiden van je paard op het verkeer.

Voorbereiding, training en leiderschap

Natuurlijk kan het lastig zijn om je paard voor honderd procent te trainen op alle situaties die zich op de openbare weg voor kunnen doen, maar toch denk ik dat je een heel eind kunt komen. De basis van alles is een goede band tussen paarden en ruiter/menner. Een paard dat vertrouwen heeft in zijn leider zal makkelijker spannende situaties doorstaan en terugvallen op de leider wanneer dit nodig is. Als de leider op zijn beurt het vertrouwen geeft dat er niets aan de hand is, is de kans groot dat zo’n spannende situatie helemaal niet meer zo spannend is.

Om de band en het leiderschap te versterken is training vantevoren erg belangrijk. Op de plaats waar een paard op zijn gemak is, leert hij het beste. En met een beetje creativiteit zijn situaties uit het verkeer in de bak of wei best na te maken. Als een paard veel verschillende situaties al eens gezien heeft en hier positieve ervaringen mee heeft, zullen ook onbekende situaties voor een paard makkelijker te behappen zijn. Het paard heeft immers al vaker zo’n gelijksoortige situatie meegemaakt en weet dat hij op die momenten op zijn leider kan terugvallen.

Veiligheid voorop

Een ander belangrijk punt vind ik dat je niet altijd hoeft te proberen een situatie vanaf de paardenrug of vanaf de kar hoeft aan te gaan. Als het paard hierdoor een negatieve ervaring opdoet ben je (misschien wel letterlijk) verder van huis. In zo’n geval kan het goed zijn om af te stappen en het paard vanaf de grond door de situatie heen te loodsen. In mijn ogen heb je dan niet “verloren”, maar juist positieve stappen gezet om de verkeerssituatie veiliger te maken, nu en in de toekomst.

Als we op die manier met z’n allen (welke weggebruiker dan ook) zouden gaan handelen, denk ik dat de openbare weg een stuk veiliger en prettiger zal worden. Niet alleen voor ruiters en paarden, maar ook voor alle andere weggebruikers!

Lees hier de tips en extra info van Paardenpunt Vlaanderen over paarden in het verkeer.

Mijn pony’s en ik hebben een latrelatie. Sinds 8 jaar hebben zij een heel fijn plekje in de “achtertuin” van mijn ouders. En sinds anderhalf jaar woon ik daar zo’n 50 kilometer vandaan. Dat betekent voor mij dus heel veel kilometers maken en veel tijd in de auto doorbrengen. Nu heb ik een hele leuke auto, vind ik het niet erg om auto te rijden en krijg ik eens de kans om mijn muziekcollectie te beluisteren, dus al met al is het geen ramp om die kilometers af te leggen. De meeste dagen heb ik er dan ook totaal geen problemen mee. Maar er zijn ook dagen waarop dat anders is.

Ik moet toegeven dat ik op zulke dagen wel wat opzie tegen dat uur in de auto. Aan de enkele reis ben ik namelijk zo meer dan een halfuur kwijt en dan moet ik natuurlijk ook nog terug. Het is dus niet dat ik zomaar even langs kan gaan bij de pony’s om gedag te zeggen en weer te vertrekken. Vaak kan ik mijn bezoek aan de pony’s wel combineren met mijn werk of andere afspraken. Dat maakt het toch nog net iets “nuttiger” om de reis te maken, omdat er dan nog het een en ander op de route ligt. Maar er zijn natuurlijk ook dagen dat ik eigenlijk niet van huis hoef, behalve om naar de pony’s te gaan. En op sommige van die dagen heb ik geen zin om echt iets te ondernemen met de pony’s. Op die dagen kun je je misschien voorstellen dat het lastig is om in de auto te stappen en toch naar de pony’s toe te gaan.

Meestal zet ik me daar dan overheen en stap ik toch in de auto. Eenmaal bij de pony’s aangekomen vergeet ik dan vaak weer dat ik eigenlijk geen zin had om te gaan. De dagen waarop ik eigenlijk geen doel had, zijn meestal de dagen waarop alles het beste verloopt. Ik hoef dan namelijk geen doelen te halen om een goed gevoel over te houden aan mijn bezoek, maar alle goede dingen zijn cadeautjes en mooi meegenomen. Dat zijn ook de dagen waarop ik het best naar mijn pony’s kan luisteren. Ik ben niet bezig met iets dat ik perse wil bereiken, waardoor ik meer oog en oor heb voor wat de pony’s eigenlijk willen. De pony’s bepalen dan dus eigenlijk wat ze willen gaan doen en zijn op die manier hartstikke gemotiveerd om met me mee te werken.

Als ik de pony’s laat kiezen, doen we natuurlijk niet altijd iets actiefs. Vaak vinden ze het ook heerlijk om gewoon wat rond te hangen en maken ze me al snel duidelijk waar die dag de favoriete kriebelplekjes zitten. Vantevoren denk ik altijd dat ik iets moet gaan doen bij de pony’s en dan bedoel ik iets actiefs, iets waar we moe van worden en waardoor onze spieren en conditie getraind worden. Maar de mooiste momenten met mijn pony’s blijven toch de momenten waarop we eigenlijk niets doen. Noor die durft te vertellen waar ze gekroeld wil worden, Kees die naast me in slaap valt en Sjaak die vol vertrouwen haar hoofd op m’n schouder legt. Een latrelatie met je pony is zo slecht nog niet, als je daardoor deze momenten meer leert te waarderen!

Fotograaf: Lisanne Joosse

Een aantal jaren geleden maakte ik met mijn rijpony al de overstap naar het bitloos paardrijden. Ik weet niet meer precies hoe ik er bij kwam om dat te doen, maar ik probeerde het gewoon een keer binnen de veilige omheining van de bak. Toen dat boven verwachting ging, probeerde ik het ook eens buiten en na een poosje hing ik het bit definitief aan de wilgen want mijn pony Edelweis was zonder bit fijner te rijden dan met.

“Omdat het zo hoort”

Toen ik later aan de slag ging met het beleren van mijn eerste Shetlandpony voor de wagen, deed ik dat toch weer met bit, waarschijnlijk omdat “het zo hoort”. Maar tijdens het werken aan de lange teugel ging ik aan de slag met alleen een sidepull-neusriem, want daar reageerde mijn pony Sjaak prima op. Het beleren van Sjaak verliep ook vlekkeloos en na een tijdje ging ik me afvragen waarom ik eigenlijk een bit nodig zou hebben.

In die tijd had ik op de pensionstalling waar Sjaak stond een grote rijbak tot mijn beschikking zodat ik de eerste stapjes tot het bitloos mennen relatief veilig kon nemen. Het grootste voordeel was natuurlijk dat Sjaak het bitloze sturen al kende van het werken aan de lange teugel. Daarnaast maak ik bij het mennen gebruik van een optoming met sidepull-neusriem. Deze optoming heeft een enigszins vergelijkbare inwerking op het hoofd als het rijden met bit, wat de overgang van bit naar bitloos vergemakkelijkt.

Hoewel ik me nog een beetje druk maakte over de vraag of het wel goed zou gaan, liep Sjaak met haar bitloze optoming net zo makkelijk weg als met bit in. Na een paar keer oefenen in de bak ging ik dus al snel naar buiten, de ene keer met bit en de andere keer zonder. Het grootste (en misschien wel enige) nadeel van rijden zonder bit vond ik dat Sjaak makkelijker wat gras kon meesnaaien en wegkauwen.

Ook mijn andere menpony Kees heb ik in het begin met bit gereden. Zij was al beleerd met bit voor ze bij mij kwam, vandaar dat ik de eerste tijd nog met reed. Aangezien bij Kees het gaspedaal een groter probleem vormt dan de rem, ben ik ook haar uiteindelijk zonder bit gaan rijden.

Kies dat wat bij jullie past

Inmiddels liggen mijn bitten dan ook boven op zolder te verstoffen. Vanaf de kar merk ik weinig verschil tussen het rijden met of zonder bit en dat heeft me doen besluiten dat wij best zonder kunnen. Ik ben van mening dat je beter kunt vertrouwen op de band tussen jou en je paard, dan op het materiaal dat je gebruikt om het paard “in toom” te houden. Maar ik ben ook zeker niet tegen het rijden met bit, omdat ik denk dat een optoming zo goed of zo slecht is als de persoon die er mee om gaat. Het belangrijkste is dat de optoming past bij paard en menner/ruiter. Wanneer jij je veiliger voelt met een bepaalde optoming, straal je dat natuurlijk ook uit naar je paard en dat zal de veiligheid ten goede komen. Kies dus voor datgene waar jij én je paard beiden het best bij voelen.

Fotograaf: M. de Rover