Dan blijkt de nieuwe aankoop, het object dat jouw verlangen zou gaan invullen, mankementen te hebben. Bijvoorbeeld lichamelijk omdat het een versleten rug blijkt te hebben. Of misschien is het psychisch; jouw paard heeft duidelijk andere interesses dan samen met jou op buitenrit te gaan. Of misschien blijkt het paard toch niet zo bom-proef te zijn als bij de vorige eigenaar. Inmiddels kan ik er een boek over schrijven. Over mezelf, maar ook over mensen bij wie ik kom om les te geven.

Hoe ga je om met die teleurstelling? Ga je alsnog je paard dwingen aan jouw verwachtingen te voldoen? Of ga je zelf ‘bakzeil’ halen? Je verwachtingen bijstellen? Ik zie dat als het managen van je eigen verwachtingen. Dat vraagt van jou een offer, om je eigen wensen op een laag pitje te zetten ten dienste van jouw paard.

En hoe zou het voor het paard zijn, vraag ik me iedere keer af? Hoe zou dat voelen als iemand zijn of haar verwachtingen over jouw prestaties zo hoog gespannen zijn? Hoe zou het zijn als je niet meer wordt gezien als subject (waarbij je een actief onderdeel bent van een relatie, je bent als het ware deelnemer), maar als object (datgene waarop de mens in zijn handelen is gericht, dus een ding).

Misschien vind je bovenstaande overtrokken. Maar verplaats je jezelf eens in een soortgelijke situatie waarin je van subject verwordt tot object. Bijvoorbeeld; jij als kind van je ouders. Zij hebben nooit de gelegenheid gehad om te leren of om het maatschappelijk ver te schoppen. Jij leert relatief makkelijk en doorloopt de scholen die zij ook wel hadden willen doorlopen. Daarna zijn de verwachtingen hoog gespannen. Gaat ons kind waarmaken wat ons niet is gelukt? Is het als kind dan nog mogelijk om een subject te blijven waarbij jij bepaalt wat er met jou gebeurt? Of ga je de verwachtingen van jouw ouders invullen en word je (op dat deel) object? Hoe voel jij je daar bij?

Terug naar het paard; ben jij als eigenaar in staat om jouw verwachtingen onder de loep te nemen en het paard de mogelijkheid te geven om paard te zijn en vanuit zijn eigenheid met jou te gaan samenwerken? Niet omdat jij dat wilt, maar omdat hij of zij het fijn vindt.

Ben jij in staat om jouw paard van object een subject te laten worden?

Het houdt gelijke tred met stromingen in de maatschappij waarin delen een steeds belangrijkere rol aan het krijgen is. Delen is het nieuwe vermenigvuldigen. Daar waar mensen uit zijn op persoonlijk gewin met het verlies van respect voor de ander (goedkope kleding uit naaiateliers, vlees uit de bio-industrie e.d.) zijn we bezig om ons te begeven in een neerwaartse spiraal. Er zijn steeds meer stemmen die zeggen dat we vanuit de eerste weg op een doodlopend spoor zijn. Dat we de aarde uitbuiten, en de aardbewoners als slaven van de mensen die het kunnen betalen, inzetten. Voor de komst van het monetaire systeem was het heel gewoon om als familie in je eigen onderhoud te voorzien door jouw goederen waar je een overschot aan had, te ruilen met andere families die hier een tekort aan hadden, maar een overschot aan andere zaken had, waar de eerste familie dan behoefte aan had. Delen is vermenigvuldigen.

Als reflectie hiervan zien wij dit in de paardenwereld terug. Eeuwen geleden waren de paarden hét symbool voor persoonlijke groei. Wanneer een man van ruiter naar ridder groeide, was zijn paard zijn gids. Zij groeiden samen als twee leraren in levenslessen. En ook de monniken kenden deze route; van de Cartugano paarden is bekend dat zij zijn gefokt met behoud van hun sublieme spirituele en intuïtieve gaven. De derde weg is daarmee geen nieuwe route, maar het opnieuw waarderen van een oude route die onder het stof van oorlogen en ‘vooruitgang’ is verborgen geraakt.

Waarom het paard?

Waarom hadden de ridders niet een hond of een tijger om mee te groeien?

Een paard is een meester in het reflecteren van menselijk gedrag. Zonder omhaal geven zij de mens een beeld van onbewuste patronen en niet geziene dubbele agenda’s. Het is heel simpel om een paard te laten doen wat jij wil. Maar om dit te doen met behoud van de innerlijke kracht van het paard (zonder die kracht is een waarachtig ridder een stuurloos doelwit voor de tegenpartij) is een levenslange Quest. De vraag komt hiermee naar voren; “Wat kan ik doen om jou te laten groeien?”. Een andere manier is er eenvoudigweg niet. Als je een paard knecht vanuit onderdanigheid, zal hij het al snel opgeven. Zijn ziel vertrekt of houd zich stil verborgen in het lichaam, hopende op betere tijden. Het paard blijft trouw aan de mens die hem geknecht heeft, hopende dat hij zijn deel ooit weer mag terugontvangen. Denk je dat je als ridder daarmee een strijd gaat winnen met je tegenstanders?

Het bestijgen van een jong paard, wat je zelf hebt opgeleid tot een zelfstandig denkend en werkend, gelijkwaardige ziel, is een ervaring die alles overstijgt. Een paard is een dier van ongeveer 500 kilo. Wanneer je met respect en behoud van zijn levensenergie het paard kan berijden, ben je een ware meester in levenswijsheid. Het is het bewijs van jouw innerlijke kracht! Ook in de dressuur ging het er vroeger om, om het paard te gymnastiseren om een soepel lichaam te krijgen en de mens op een evenwichtige manier te dragen. Inmiddels is het verworden tot een wedstrijd in het paard leren een gewenste vorm aan te nemen om zodoende prijzen te winnen. Wanneer je in de ogen van het paard kijkt, zie je het verschil. De aanwezigheid of de afwezigheid van zijn levensenergie.

Net zoals bij mensen dat het geval is. Daarmee zitten de paardensporters op de eerste weg (jij doet wat ik wil). Natural Horsemanship heeft de naam om paardvriendelijk te zijn. Wie vanuit die stroming heeft zien werken en wie vanuit zijn eigen hart naar de paarden kijkt, ziet niets anders dan onderdrukking. Het afdwingen van gewenst gedrag waarmee het paard het onderspit delft. Onder het mom van het gebruiken van technieken die paarden in de natuur ook gebruiken. Alleen, mensen zijn geen paarden. Het idee dat een paard een mens als paard zou zien doet ernstig te kort aan het onderscheidingsvermogen van het paard.

Wij hebben het paard gedomesticeerd en daarmee hebben we een verantwoordelijke taak op ons genomen. Om paarden veiligheid, groei, kameraadschap en goede voeding en voldoende beweging aan te bieden is een taak die wij op ons hebben genomen, en waar we met aandacht mee bezig zouden moeten zijn. Wanneer wij onze paarden in hun eentje in de box laten afwachten totdat wij tijd en ruimte vinden om het dier er uit te halen voor een rit of een volgende oefensessie voor de wedstrijd van zondag, doen we het paard ernstig te kort. Gelukkig zijn er steeds meer mensen die dit inzien. Ook omdat het synchroon loopt met hun eigen leven waarin zij iedere dag mogen opdraven bij de baas om werk te doen waarmee zijn in hun onderhoud kunnen voorzien, maar waarvan hun ziel langzaam wegkwijnt. En dan; juist het paard wijst ons hierin de weg! Voor wie bereid is om waarachtig in de ogen van het paard te kijken, (en hem niet enkel als spiegel te gebruiken voor onze eigen groei) ligt er een geweldige route naar een wereld van harmonie en overvloed.

Wanneer wij een paard hebben die dit van nature meer in zich heeft, meer jouw leiderschap onderzoekt, meer test hoe sterk jij in je schoenen staat, hoe kan je hier dan een draai aan geven zonder met geweld op te antwoorden?

Een van de dingen die ik belangrijk vindt in het omgaan met paarden is dat je met mededogen naar je paard kan kijken. Daarmee bedoel ik geen sentimentele blik, niet dat je hem of haar zielig vindt, maar met mededogen bedoel ik dat je kan zien dat alles wat jouw paard doet, is om jou, zichzelf of andere paarden te helpen of te ondersteunen. Deze blik van mededogen is voor veel mensen al een grote omschakeling voor het paard en voor hun zelf. Het paard zijn gedrag is niet tégen jou, maar om jou te ondersteunen om verder te ontwikkelen en te groeien!

Iets wat je je kan realiseren is dat in het wezen van het paard sprake is van twee uitersten; chaos en rust.

Wanneer een paard iets niet met rust gedaan krijgt, kan hij zijn energie verhogen en chaos scheppen. Bijvoorbeeld wanneer er in een kudde plotseling gevaar dreigt en ze moeten rennen voor hun leven. Maar een paard staat te dromen en is niet in verbinding met de energie van de kudde. Om dat paard bij de les te houden zal het eerste paard chaos scheppen om de aandacht te krijgen (ze kunnen nou eenmaal niet praten) om samen te kunnen vluchten. Paarden doen dat ook bij ons. Wanneer ze ons niet vertrouwen omdat wij niet aanwezig zijn met onze gedachten of energie, kan het zijn dat het paar jou probeert mee te nemen in zijn vlucht.

En paarden reageren ook op de chaos die zij bij jou waarnemen.

Tip 1

Beweeg altijd rustig bij een paard. Alle handelingen die jij doet, bekijkt een paard en probeert die gebaren te begrijpen. Bij onbegrip reageert een paard met afsluiten of met chaos.

Tip 2

Wees met je aandacht bij jouw paard. Als ik met mijn paarden ben, ben ik ook echt bij hun. Ik neem mijn telefoon niet mee, ik ben volledig bij de paarden met mijn aandacht. Het is zelfs zo dat als ik even tegen iemand praat, mijn paard zich omdraait. Eerlijke feedback, vind je niet?

Tip 3

Naast rustig bewegen en met aandacht bij je paard en bij jezelf zijn. Zorg dat je geaard bent. Hoe je dat doet? Je kan bijvoorbeeld tien minuutjes heel langzaam wandelen en dan bij iedere stap je voeten heel bewust voelen verplaatsen, van de grond los en terug op de grond. Wanneer je dit heel langzaam en met aandacht doet, zul je je direct al anders gaan voelen.

Een paard kan in de relatie met ons, mensen, af en toe dominant gedrag vertonen. Volgens het woordenboek is een synoniem voor dominantie ‘overheersing’.

Als we het gedrag van paarden in kuddeverband analyseren, dan zien we (heel simpel gesteld, hier is natuurlijk nog veel meer over te zeggen) paarden die zich makkelijker laten weg zetten, en paarden die de anderen proberen te domineren of te overheersen. Je kan dan zeggen dat de laatste groep de dominante paarden zijn. Alleen, nou blijkt, als je deze kudde langere tijd zou analyseren, dat de zogenaamd dominante paarden, niet in alle gevallen dominant gedrag vertonen. En daaruit kan je concluderen dat dominantie wel in paarden zit (dus in het karakter of de persoonlijkheid), maar dat het net zo goed situationeel gedrag is. Dus wanneer het nodig is.

Dat speelt dus tussen paarden. Maar het speelt net zo goed tussen paard en mens. Meeste mensen kennen wel situaties waarin het paard probeert om de leiding over te nemen, de begeleider omver te lopen, het touw uit de handen te trekken en vul maar aan. Een veel voorkomend thema.

Vanuit de paardenhouderij is hier een eenvoudige oplossing voor; domineer het paard met jouw fysieke mogelijkheden. Met een hand of zweep slaan, schreeuwen, aan het touw trekken, schoppen. Ik heb van alles mogen aanschouwen waarbij mensen het paard weer in het gareel proberen te krijgen.
Maar wat als je dit allemaal niet wil doen? Hoe krijg je dan in vredesnaam weer zeggenschap over je paard??

Mag ik je uitnodigen om onder mijn loep mee te kijken?
En te analyseren waar we nou precies mee te maken hebben?

Stel, mens en paard bestaan uit energie, en je zou deze energieën kunnen meten, dan zou je kunnen meten dat op het ene moment bij de één de energie hoger is dan bij de ander. Als je leert om deze energie te voelen en te beïnvloeden (bij jezelf en bij het paard), dan heb je gelijk de sleutel in handen om met jouw paard om te gaan vanuit gelijkheid én leiderschap.

Klinkt als abracadabra?

Kijk maar eens goed naar de bijgevoegde foto.
– Waar zie jij de meeste energie? In eerste instantie zou je zeggen bij het steigerende paard, maar als je goed kijkt zie je dat het rechter paard zijn energie bij zich houdt, hij verspilt niets, hij beweegt niet.
– En wie is hier dan de meest dominante van de twee?
– Of is er evenwicht?
– Laat de één zich niet in beweging zetten door de ander?

Dus als we goed kijken zien we 2 soorten van dominant gedrag; extraverte- en introverte dominantie. Weer wat ontdekt door te kijken! Het steigerende paard probeert het andere paard in beweging te krijgen door zijn energie te verhogen en dominant gedrag te vertonen. Maar de ander laat zich niet imponeren en krijgt door zijn introverte dominantie de energie van de ander naar beneden.

Wanneer je merkt dat de energie bij jouw paard omhoog gaat, kan je je paard beïnvloeden door jouw energie te laten zakken. In de meeste gevallen reageert een paard hier direct op door mee te gaan met jouw energie. Een belangrijke vaardigheid in het omgaan met paarden.

Een andere mogelijkheid is dat jouw energie te laag is in verhouding tot jouw paard. Wanneer je een krachtig paard hebt wat graag allerlei avonturen beleeft, dan is het belangrijk dat je jouw innerlijke kracht gaat versterken (en daarmee jouw ‘dominantie’) door middel van oefeningen en body awareness. En dat je consequente aanwijzingen geeft die het paard begrijpt en waar hij steun aan heeft.

Waarmee we een nieuw thema binnen gaan waar je in volgende blog meer over kunt lezen: ” Omgaan met dominant gedrag bij paarden”.

Het verhaal achter de foto?

Het paard, Elody, en de vrouw, Sabine (dat ben ik) hebben elkaar gevonden in 2012. Elody was op zoek naar een nieuwe eigenaar en ik was op zoek naar een fijn, gevoelig paard om mee op avontuur te gaan. En zo geschiede, de reis was begonnen.

Na een wat moeizame start vanwege ziektes van Elody was er tijd en ruimte om samen op stap te gaan. De stal werd ingewisseld voor een weide met een weidemaatje. En toen bleek dat Elody last had van verlatingsangst en andere trauma’s. Gedurende de periode die volgde kwam ik steeds meer in verbinding met wie hij werkelijk is, maar vooral, met wie ík in werkelijkheid ben. Ik ontdekte dat ik een aantal overlevingsstrategieën had ontwikkeld, waar ik in het zijn met Elody niets aan had. Ik kreeg er geen verbinding of heling mee bij hem. Er was eigenlijk maar één oplossing, en dat was bij mezelf op zoek te gaan naar wat er dan wél werkt. En na een heel leven van werken met paarden vanuit de oude dogma’s van dominantie en dwang, was het vinden van samenwerking met Elody vanuit verbinding een niet voor de hand liggende oplossing. De theorie kende ik wel, maar de praktijk vond ik bijzonder lastig en confronterend. Hoezeer ik mijn plaatjes probeerde te leven, en dat mijn paard daar dan deel van moest uitmaken. Dat hij zelf ook een eigen programma had, dat leerde ik in die periode pas.

Vanuit het grondwerk en leidwerk ben ik begonnen om nieuwe lijntjes te leggen. Eerst, wanneer ik hem vast had gezet en met de borstels aan kwam, raakte hij zo ver in de stress dat het een gevaar in de stal was. Door heel veel te oefenen, nieuwe manieren te vinden van rust overbrengen naar hem (ik streste mee, in plaats van dat hij mijn rust kon overnemen), waren we zo ver dat we met het zadel konden oefenen. Daar begon het hele spel opnieuw, en ook later met bit, het opstijgen, wegrijden, alles gaf stress tot aan exploderen aan toe. Ik kan er een boek over schrijven, hoeveel spannende momenten we samen hebben meegemaakt.

En nu, drie jaar later, hebben we de samenwerking gevonden. We zijn beiden zo veel zachter en rustiger geworden. En nu rijden we samen buiten, hij met veel plezier in gestrekte draf langs de Schelde, en ik glunderend van oor tot oor omdat hij geen bit meer in hoeft, ik hem vertrouw en we eindelijk samen plezier kunnen hebben. Tijd om nieuwe, fijne verhalen te gaan schrijven!