Een paard is tenslotte van nature uit niet gemaakt om een last op zijn rug te dragen. Hun zwaartepunt ligt oorspronkelijk op de voorhand daar het grazende dieren zijn. Ze lopen dus vaak met hun hoofd naar beneden met het grootste gewicht op de voorbenen. Ze hebben daarbij ook nog een voorkeur om een bepaald been telkens naar voor te zetten. Hierdoor ontstaat er een ongelijke opbouw van de spieren. Dit alles is niet erg als we het paard niet gaan belasten en hem in zijn natuurlijke bezigheid houden maar het geeft wel problemen zodra wij op zijn rug willen gaan zitten.

Wanneer ik paarden behandel met guasha komt het zeer frequent voor dat voornamelijk één zijde veel blokkades en verzuring vertoont op de spieren en het bindweefsel . Zoals eerder gezegd heeft elk paard een sterk ontwikkelde en een minder sterk ontwikkelde zijde op het vlak van spiermassa. Als je hier geen rekening mee houdt in je training ga je onbalans blijven hebben en gaat je paard her en der pijn krijgen. Hierop gaat hij/zij willen proberen om die pijn te ontwijken door te compenseren en andere spieren/gewrichten meer te belasten.. Je moet absoluut geen einstein zijn om te weten dat dit problemen gaat geven op lange termijn.

Ter vergelijking ga jij zelf ook niet naar de fitness om elke dag je armspieren te trainen met te zware gewichten zonder rust. Je zou geen spieropbouw krijgen maar eerder afbraak!

Het is belangrijk dat je je paard zijn “zwakheden” helpt ontwikkelen zodat je paard in het algemeen sterker zal worden en er minder kans is op blessures.

Maar hoe doe je dit? Er is zoveel verschillende informatie te vinden dat je op den duur door de bomen het bos niet meer ziet en je niet meer weet wat nu eigenlijk goed is en wat niet. Dat gevoel had ik in ieder geval aan het prille begin zo een 15 jaar geleden.

Ik ben ervan uit gegaan dat het al minstens nuttig zou zijn als ik begreep hoe een paard er anatomisch gezien uit ziet, welke spier voorziet welk gewricht van welke beweging? Wat is er nodig om mijn paard sterk te maken?

Voor mij is het doel van dressuur het sterker maken van het paard naar zijn mogelijkheden zodat hij fysiek en mentaal in balans is en in harmonie kan samenwerken met zijn ruiter. Liefst met zo weinig mogelijk hulpmiddelen daar deze vaak weer een symptoom van een probleem aanpakken en niet de oorzaak ervan.

Dit proces duurt jaren en zou steeds met zachtheid, vertrouwen, positieve bekrachtiging en respect voor het wezen paard moeten plaatsvinden.

Ook voor recreatieruiters die enkel lange wandelingen maken of endurance ruiters of eender wie met zijn paard wil rijden is dit van toepassing. We mogen niet egoïstisch zijn en enkel aan ons eigen plezier denken.

Kijk, lees en leer! Niemand is alwetend en iedereen is ergens moeten beginnen aan het opbouwen van zijn/haar kennis.

Het is heel menselijk om bij het vaststellen van een probleem de symptomen van het probleem trachten aan te pakken. We hebben allemaal wel eens gevoeld dat ons paard niet vooruit te krijgen leek of dat hij/zij altijd op één bepaalde schouder lijkt te vallen wanneer we een volte maken.

Wat zeer veel mensen dan in eerste instantie doen is proberen die uiting van het probleem op te lossen. Ze gaan bv. bij een paard dat niet vooruit wil extra aansporing gebruiken onder de vorm van een zweep/sporen. Of ze gaan bijzetteugels gebruiken om hun paard te doen “nageven”. Dit is echter het symptoom van een probleem wat je aanpakt, niet de eigenlijke oorzaak. Net zoals je medicatie neemt voor je maagprobleem, wat tijdelijke verlossing geeft, maar de eigenlijke oorzaak, bv. stress, niet aanpakt. Dit gaat tijdelijk goed gaan maar gaat steeds verergeren.

Zolang je een oorzaak niet aanpakt, verdwijnt je probleem niet.

Hoe komt het namelijk dat je paard niet vooruit wil of dat hij/zij niet nageeft? Een pasklaar antwoord is daar natuurlijk niet op, want er kunnen vele oorzaken zijn zoals voeding, verkeerde training, ziekte etc. Maar ik kom toch vaak tot de vaststelling dat een oorzaak van een probleem vaak bij de eigenaar ligt of beter gezegd dat de oplossing in de handen van de eigenaar ligt.

Zo was er eens de vraag om een paard te behandelen met guasha waarvan de eigenares dacht dat hij stijve spieren had of ergens een blokkade had zitten in zijn spieren. Zij dacht dit doordat haar paard steeds naar links leek te vallen en zeer stijf was naar rechts. Toen we het paard begonnen te voelen en behandelen voelde ik inderdaad wel wat stijvere spieren langs de linkerzijde maar dit is niet altijd abnormaal daar paarden, net zoals mensen, een voorkeur hebben voor een bepaald been altijd eerst te zetten en ze dus minder soepele spieren ontwikkelen langs één zijde.

Ik kon me niet inbeelden dat enkel deze stijvere spieren de oorzaak konden zijn maar dat ze slechts een symptoom waren. Ik vroeg aan de eigenares of zij zelf last had van haar lichaam. Wat bleek, ze had inderdaad last van haar rechter schouder! Toen ik haar vroeg om even op haar paard te gaan zitten en rond te stappen was het heel duidelijk zichtbaar. Doordat zij pijn had in haar rechterschouder trachtte ze de pijn weg te drukken en begon ze meer gewicht op haar linkerzijde te zetten. Ze ging als het ware een beetje hangen naar links. Hierdoor viel haar paard natuurlijk nog meer uit balans en werden de spieren veel stijver omdat hij de onbalans van zijn amazone moest opvangen.

We hebben dan ook afgesproken om eerst haar schouderprobleem te behandelen met guasha en dan nog eens te kijken om haar paard te behandelen en trainingsgericht zijn scheefheid aan te pakken. Ze hebben samen nog een weg af te leggen, zoals iedereen, maar het is al een veel betere harmonie waarbij zij zich ook veel bewuster geworden is van haar eigen lichaam.

Dit verhaal had ik nu even goed over mezelf kunnen schrijven, want zo is jaren geleden mijn interesse in guasha begonnen. Ik had zelf ook al jaren een schouderprobleem waar niemand mij mee kon helpen tot mijn lesgeefster zei dat ik steeds naar links ging hangen en mijn paard hinderde. Zij heeft mij dan behandeld en na een 2-tal keer was ik ervan verlost.

“Body awareness” of bewust zijn van je lichaam is zeer belangrijk in het werken met paarden. Wees je bewust van jezelf en zoek de echte oorzaken van een probleem met je paard i.p.v. symptomen ervan aan te pakken.

Ik heb lang getwijfeld of ik een artikel zou schrijven over dit onderwerp om verschillende redenen. Afscheid nemen is namelijk iets zeer persoonlijk en intiem en iedereen gaat er op zijn manier mee om. Maar toch dacht ik dat er misschien wel nood kon zijn aan herkenning van het proces dat iedereen wel doormaakt in zijn leven, ook onze paarden.

Zo weten we al een tijdje dat paarden een rouwproces doormaken wanneer er een kuddelid sterft of als hun vriendje verhuisd is. Het is een feit dat dit proces niet op een uur doorlopen is. Afhankelijk van de aard van het paard kan dit zelfs zeer lang duren en net als bij mensen zijn er paarden die een verlies niet verwerkt krijgen. Zij keren in zichzelf en lijken soms nog enkel een omhulsel zonder emoties te zijn of ze worden ziek zonder dat er door de traditionele geneeskunde een oorzaak kan gevonden worden.

Hier kan ik helpen met guasha. Zoals ik al in mijn vorige artikels aangaf, heeft de geest invloed op het lichaam en andersom. Mensen bekijken me vaak sceptisch als ik dit zeg omdat in de westerse denkwijze het nog steeds als 2 aparte eenheden gezien wordt. Wanneer ik dan aanhaal dat een toestand als angst, wat een psychische ervaring is, ook fysieke uitwerkingen heeft zoals hartkloppingen of een maagzweer, dan begrijpen de meesten wat ik bedoel.

Verdriet door een verlies kan een enorme fysieke uitwerking hebben op een lichaam. De uitdrukking “sterven van verdriet” is misschien een extreme maar er zit zeker een grond van waarheid in.

In de Chinese geneeskunde is alles aan elkaar gelinkt. Bepaalde emoties zijn verbonden met bepaalde organen. Zo is de emotie verdriet verbonden aan de longen. Wanneer de emotie niet verwerkt word, ontstaat er een energieblokkade in dat bepaalde orgaan wat ziekte en nog meer negativiteit veroorzaakt met andere woorden een blokkade van de stroming van energie/qi.

Bij rouw is vaak sprake van een heftige emotionele gebeurtenis.

In het merendeel van de gevallen zal het paard de emotie gewoon verwerken en verder gaan met het proberen te vervullen van zijn basisbehoeften. Maar net als bij mensen zijn er paarden die het verlies niet kunnen plaatsen.

Dit zijn de gevallen waarbij de eigenaar mij schrijft dat het paard “plots in zichzelf gekeerd is” of ” last lijkt te hebben met ademen”. Er is vaak al heel wat onderzoek aan vooraf gegaan voor mensen mij vragen om eens langs te komen. Het blijft echter een feit dat traditionele geneeskunde niet denkt aan opgekropte emoties en geblokkeerde stroming van energie als oorzaak van problemen.

Deze paardjes reageren vaak de eerste behandeling al door enorm te geeuwen. Geeuwen is op dat moment een uiting van ontspanning en dus het verwerken van spanning.

Het is voor ons als mens niet altijd evident om te weten wat er aan de hand is met onze vriend, het paard, maar guasha is zo een enorme meerwaarde zeker voor de verwerking van vastzittende emoties. Ik kan ervoor zorgen dat de energie terug gaat stromen en dat de blokkades hierin worden opgeheven, wat weer bijdraagt aan verwerking.

Mensen die zich door mij laten behandelen schrikken er altijd van hoe heftig je emoties kunnen zijn nadien, maar ook hoe verlost ze zich vaak voelen na een aantal dagen.

Ook al kunnen onze paardjes het ons niet zeggen in de taal die wij spreken, ook zij ondergaan een vorm van ervaren van emoties. Het is zelfs zo dat ik merk dat eigenaars die heftige periodes hebben meegemaakt in hun leven en hun gevoel omtrent die gebeurtenissen nog niet verwerkt hebben, vaak paarden hebben die die emotie deels hebben over genomen.

De eigenaars bedoelen het super goed dat ze hun paard laten behandelen en dit zal zeker een goede bijdrage leveren aan zijn welbehagen, maar ik moet er hun steeds op wijzen dat ze zelf ook de nodige stappen dienen te zetten om beter in hun vel komen te zitten.

Hou er rekening mee dat je paard in de periode na afscheid genomen te hebben, tijd zal nodig hebben om te rouwen en vergeet niet dat jou (onverwerkte) emoties ook invloed hebben op de gemoedstoestand van je paard.

Ik vind het belangrijk dat je weet dat dit geen schande is.

Zelf heb ik ook al heel veel mooie momenten gehad met mijn Iandor sinds hij 8 jaar geleden als veulen in mijn leven kwam, maar er zijn ook al heel wat mindere momenten geweest.

Iandor kent mij door en door en hij weet dat ik niet altijd even veel zelfvertrouwen heb in zijn buurt. Hoe komt dat? Er zijn volgens mij verschillende oorzaken. Mijn vorige paardje Filas is gestorven toen hij 5,5 jaar oud was aan koliek. Ik hoef jullie niet te vertellen hoe kapot ik daarvan was. Soms dacht ik zelfs aan helemaal stoppen met paarden omdat ik het verdriet en gemis van Filas niet geplaatst kreeg.

Maar zoals het spreekwoord zegt:” het bloed kruipt waar het niet gaan kan” en ik werd opnieuw verliefd toen ik Iandor zag.

Het probleem was vooral dat ik mijn verdriet en ergens ook een schuldgevoel over Filas, altijd in mijn achterhoofd had zitten toen ik samen met Iandor activiteiten ondernam. Hierdoor gaf ik teveel toe, gaf ik mijn grenzen niet voldoende aan en begon ik hem eigenlijk te veel te verwennen uit angst om hem ook te verliezen. Op dat moment zag ik dat natuurlijk niet zo. Het is pas nu dat ik zie wat er gespeeld heeft bij mij en ik zie het bij veel van mijn leerlingen ook terugkomen.

Er zijn zoveel paarden waar ik mee mag werken en die ik mag behandelen en zelden zijn er daar momenten dat ik overheerst word door angst of frustratie behalve bij mijn eigen paard. Ik kan enorm gefrustreerd zijn en als we rijden ook angstig, waardoor ik de spanning tussen hem en mij natuurlijk ook in de hand werk. Het feit dat ik al tweemaal een serieuze val heb gemaakt van Iandor heeft er geen deugd aan gedaan aan mijn vertrouwen. Vind ik hem daarvan de oorzaak? Nee, want uiteindelijk doet hij wat hij denkt dat hij moet doen, maar soms weet ik ook niet meer wat ik nog kan doen om een harmonieus geheel met hem te vormen. Dan komt er een brok in mijn keel en denk ik eraan om op te geven maar uiteindelijk doe ik dit nooit.

Het hoort allemaal bij het leerproces. Om te groeien heb je nu eenmaal nood aan lessen en dit is mijn les. Leren loslaten van mijn wantrouwen, loslaten van het moeten/willen en vast en zeker ook het leren aangeven van mijn grenzen op een rustige manier. Hoe confronterend is het dat dit ook zaken zijn die in mijn dagelijks leven moeten aangepakt worden?

Waarom schrijf ik dit stukje? Omdat ik voel dat er veel mensen zijn die hier tegenaan lopen, die willen opgeven, meer verdriet dan plezier hebben met hun paarden. Hun paard zo graag zien dat ze er kapot aan gaan omdat het lijkt dat het paard hun niet even graag ziet. Ik schrijf dit uit ervaring: het komt wel goed! Misschien niet morgen en misschien ook niet op de manier dat jij ze droomt maar wel op de manier dat jij het nodig hebt.

En ondertussen? Geniet van samen-zijn met je paardje, leer ademen en voelen, laat je doelen even los of zoek misschien iemand die jou begrijpt en kan helpen, want ook over onze trots moeten we ons soms durven overzetten. We kunnen nu eenmaal niet alles alleen.

Toen de moment kwam dat ik de eerste keer op zijn rug ging zitten, was dit in volledige ontspanning en alsof hij het al jaren niet anders gewoon was. Geen bokken of steigeren, geen paniek maar gewoon rust.

Wanneer mensen mij vragen waarom ik zo lang gewacht heb spreekt dit verhaal al voor zichzelf. Omdat mijn paard het verdient om eerst sterk te worden en niet in angst en dwang opgeleerd te worden met een lichaam dat er helemaal niet klaar voor is.

Als je weet dat de wervelkolom van een paard bestaat uit 32 wervels, zonder de staartbeentjes. Tijdens de groeiperiode worden botten langer, breder en sterker. Bij een niet-volgroeid paard bestaat een bot uit een aantal groeischijven. Deze groeischijven bestaan uit kraakbeen dat nog niet is verbeend (dus nog niet hard geworden is). Een bot kan sterker worden doordat er in de groeischijf nieuw bot wordt gevormd. Niet verbeend kraakbeen is veel minder sterk dan bot! Pas als het paard lichamelijk volwassen is zijn al de groeischijven verbeend en is de wervelkolom “gesloten”. Als dit kraakbeen in de tussentijd beschadigd geraakt door te vroege of onjuiste belasting, kan er permanente schade worden toegebracht!

Zoals je op de prent kan zien zijn alle groeischijven pas gesloten op de gemiddelde leeftijd van 6 jaar.

Is het dan zo een goed idee om al te beginnen rijden op 3 jaar?

Heb geduld en je krijgt er zoveel voor in de plaats!

Misschien herken je dit:

1. Je paard vertoont agressief/defensief gedrag
2. Je paard wil niet meewerken
3. Je hebt angst van je paard etc.

Dan hoop ik dat het volgende verhaal je kan inspireren.

Ingrid, de eigenares van Jet, had namelijk via facebook gelezen dat ik guasha behandelingen gaf aan paard en mens en ze hoopte dat dat de oplossing zou zijn voor hun problemen.

Jet is een 8-jarige ruin met een heel speciaal uiterlijk. Met zijn 2 blauwe ogen verovert hij zo je hart. Toen ik de allereerste keer bij Ingrid kwam, kreeg ik echter een heel ander beeld van Jet te zien. Ingrid vertelde me dat ze al verschillende instructeurs over de vloer had gehad in verschillende disciplines, maar ofwel gaven ze het op ofwel kwam er maar een kleine verbetering om nadien een terugval in Jet zijn gedrag te zien. Zelf deed ze nog wel Parelli grondwerk maar door de spanningen tussen hen was dit geen plezier voor beiden. Ingrid wou zo graag met hem kunnen wandelen, maar dat leek niet meer mogelijk door zijn onbetrouwbaar gedrag.

Het begon nochtans veelbelovend die eerste keer dat ik hem zag. Toen Ingrid Jet riep, kwam hij van helemaal achteraan in de weide af, in galop! De eerste gedachte die bij me opkwam was dan ook dat ze wel een sterke band hadden met elkaar en dat Jet wel graag bij haar wou zijn. Toen moest Ingrid echter zijn halster aandoen.. Jet beet echt gericht naar haar hoofd of eender wat hij kon te pakken krijgen. Ik zag duidelijk dat hij heel veel spanning had.

Lag het aan het feit dat hij een halster linkte aan “trainen” en gaf dit negatieve associaties en gevoelens bij hem of lag het aan Ingrid’s gebrek aan zelfvertrouwen en onbewuste uiting van haar angst?

Hij kon het natuurlijk niet vertellen maar ik voelde ergens wel dat hij niet wist hoe hij zijn spanning op andere manieren kon communiceren of laten afvloeien. Ook aan Ingrid haar energie en zelfvertrouwen gingen we werken.

Ik moet toegeven dat het in het begin zeker niet evident was. We spraken af om Jet eerst minstens 5 keer te behandelen en te zien welk resultaat dit gaf. Ik kon de eerste keer niet in de zone voor zijn schouders komen, want dan beet hij. Ik voelde onmiddellijk ook enorm veel spierspanning in zijn lichaam. Hij stond echt overprikkeld. Zeker in de leverzone waar de emotie woede aan verbonden is.

Mijn gevoel zei dat ik hem moest laten aangeven waar hij graag behandeld werd.

Toen ik stelselmatig gedurende de sessies plekken begon te behandelen waarvan hij echt deugd had, begon hij mij stilletjes te vertrouwen en kregen we een zachtere Jet te zien. Hij liet zijn hoofd zakken en kreeg een rustigere blik.

Ook Ingrid heb ik behandeld waarbij er ook bij haar veel spierspanning op rug en schouders voelbaar was wat natuurlijk door haar job van verpleegkundige kan komen, maar zeker ook een deel door zichzelf “op te spannen” door de angst en frustratie rond haar paard.

Hierna zijn we rustig terug beginnen werken samen met hem. Heel veel aandacht ging naar Ingrid om haar te leren ademen, een rustige energie hanteren, een consequente vraagstelling en een zelfverzekerde houding. Observeren van de opbouw van spanning in Jet zijn lichaam en het aanleren van het detecteren van spanning in haar eigen lichaam om terug te kunnen ontspannen.

Jet is zeer sensitief en pikt elke kleine twijfel of verandering in de lichaamshouding bij Ingrid zo op. Ze heeft echt moeten leren vertrouwen op haar eigen kunnen en op het feit dat haar gevoeligheid in hun voordeel kan werken in plaats van tegen hun.

Less is more, ook in het werken met paarden. Vaak kan de intentie om iets te vragen al genoeg zijn om een reactie te krijgen van je paard.

We zijn nu 4 maanden later en een week geleden zijn Ingrid en Jet samen met mij naar buiten gegaan. Het was echt emotioneel om ze samen in eenheid, zonder zadel en met een touwhalster, te zien stappen op weg naar een leuke toekomst en nog veel avonturen samen.

Ik ben enorm trots op hun beiden! Het doorzettingsvermogen van Ingrid is echt een voorbeeld voor velen.

Tenslotte willen we allemaal het beste voor onze paarden. Soms beseffen we echter niet dat ook onze paarden stijf kunnen zijn of ergens last van hebben doordat ze natuurlijk niet kunnen spreken. De subtiele communicatie van onze vrienden is niet voor iedereen altijd even duidelijk.

Beeld je even in dat jij dagelijks met je personal trainer naar de fitness gaat. Hij laat jou elke dag oefeningen doen zoals sit-ups en squats of hij laat jou 10 km lopen met een rugzak. Als hij jou dit laat doen na maanden van opbouwende training zal je er normaal niet zoveel hinder van ondervinden, maar als je dit zonder enige voorbereiding moet presteren gaan er al snel blessures ontstaan.

Wij kunnen dan naar de dokter gaan of even rusten, maar bij onze paarden merken we het vaak niet als ze kleine pijntjes hebben waardoor er allerhande problemen ontstaan doordat ons paard probeert te compenseren.

Als wij nu ons paard als topsporter zouden zien, en dan bedoel ik niet enkel de dressuur of springpaarden maar ook die paarden die wekelijks lange wandelingen doen, dan zouden we hem ook zo moeten behandelen. Topsporters hebben allemaal een kinesist en massage therapeut etc. Om te voorkomen dat kleine blokkades in de spieren en bindweefsel, door het opstapelen van afvalstoffen, grotere problemen zouden veroorzaken op langere termijn worden ze wekelijks gemasseerd.

Massage zorgt voor een betere doorbloeding waardoor afvalstoffen zich niet gaan opstapelen, maar worden afgevoerd door het lichaam.

Guasha is een schraaptechniek waarbij we met een instrument over het lichaam schrapen. We verbeteren hierbij de doorstroming van bloed en wat de Chinezen QI noemen d.w.z. levensenergie.  Het schrapen is niet alleen gericht op het reguleren van Qi en bloed, maar verwijdert ook toxines, versterkt de stofwisseling, brengt in balans, herstelt de regulerende functie van de meridianen en verbetert de functie van: de organen, de bloedsomloop, het zenuw- en endocrien systeem. Doordat we het lichaam helpen revitaliseren en ontgiften ontstaat er een mentale prikkeling. De psychische blokkades die ontstaan door het verdringen van emoties als verdriet, angst, woede etc. worden makkelijker verwerkt.

Onderschat niet wat negatieve emoties teweeg kunnen brengen in een lichaam. Iedereen weet dat bv. stress fysieke klachten kan doen ontstaan zoals een maagzweer.

Zo is het ook bij onze paarden. Een gezonde geest in een gezond lichaam.. het ene beïnvloedt het andere.

Ik ga jullie in de toekomst specifieke combinaties laten zien met elk hun problematiek en hoe ik deze ondersteun met guasha en gymnastiserend grondwerk.