Ik ben er dol op om mensen iets te leren over paarden. Meer specifiek ben ik er gek op om diegenen iets te leren, die graag iets willen leren over paarden. Leren over hun lichamen, de manier waarop we met hen kunnen samenwerken als partners en leren over de manier waarop we ze zo lang mogelijk gezond en gelukkig kunnen houden. Degenen die daar het meest voor open staan, zijn over het algemeen kinderen.

Onze taak

Onze taak als coach, trainer, ouder of stalgenoot is om deze jonge mensen te voorzien van handvatten. Als we een beter ‘morgen’ voor onze paarden willen, een morgen waarin de lichamen van onze paarden niet puur gebruikt worden als middel voor de sport, dan is educatie van het grootste belang. We kunnen dan een weg inslaan naar een morgen waarin onze paarden hun volle potentieel kunnen bereiken. We kunnen dan een weg inslaan naar een situatie waarin paarden mentaal gezond blijven. Alleen op die manier ziet iedere discipline eruit als een dans tussen twee individuen, terwijl deze er gelijktijdig uitziet als een harmonieus geheel.

Jonge mensen

Ik heb het geluk dat ik geregeld met jonge mensen mag praten over de spierstructuur van het paard. Soms is het zelfs mogelijk een stapje verder te gaan en kinderen uit te leggen én te laten ervaren hoe zij ‘niet normale dingen’ en blokkades kunnen opmerken. Kinderen hebben de fantastische gave informatie te absorberen. Ze komen dan ook vaak met vragen die zo simpel zijn, dat wij er als volwassenen niet eens over nagedacht hebben. Ze helpen elkaar, willen het graag goed doen voor zichzelf, hun ouders en hun paardenvriendje en zijn in staat informatie snel te verwerken en toe te passen.

Juist omdat kinderen de gave hebben te leren, kunnen we ze zowel het goede als het slechte gemakkelijk aanleren. De dames in de afbeelding hebben niet het makkelijkste paard. Hun Arabische mix is vriendelijk, maar bij een vorige eigenaar gereden met een slecht passend zadel. Hij heeft daarnaast nooit geleerd zijn lichaam écht te gebruiken en zichzelf te dragen. Hij is voorheen gereden op een manier waarop hij nooit zijn volle potentieel had kunnen bereiken. De meeste zonde aan het verhaal is dat het een paard is dat het graag goed wil doen. Gelukkig weten de jongedames dat.

Voor deze dames is dit een fantastisch paard om te leren ‘kijken’. Het is niet moeilijk te zien wanneer de ‘fout’ bij hemzelf ligt – door fysieke beperking in bouw of door eerdere gezondheidsproblemen -, en waar je als paardenmens invloed op hebt – het zadel, de manier van rijden. Het belangrijkste is dat de meiden op deze manier niet alleen leren rijden, maar ook leren kijken naar het lichaamsgebruik door het paard, zijn gedragenheid en zijn trainbaarheid. Ze leren niet alleen hun paard te rijden, maar krijgen een beeld van het individu waar zij mee werken. Dit maakt hen betere trainers en paardenmensen, die de fout niet leggen bij het paard, maar gaan zoeken naar de oorzaak van een probleem en aansluitend naar de oplossing. Het leukste? Dat de dames nu bij ieder klein misstapje letterlijk vragen ‘ligt dat aan mij?’.

Oudere ruiters

Is leren een paardenmens te zijn voorbehouden aan jonge mensen? Nee, zeer zeker niet! Iedere ruiter die openstaat voor informatie van een goede trainer, maar vooral openstaat voor informatie van zijn paard, is hard op weg een paardenmens te worden.  Bezoek clinics, vraag trainers en stalgenoten om hulp en houd vooral je ogen goed open: de trainer die op papier heel vriendelijk is, kan best eens hard zijn. Als oudere ruiter heb je vaak het voordeel én het nadeel van een natuurlijk ontwikkeld gevoel van scepsis. Dit is een voordeel omdat je minder beïnvloedbaar bent, en een nadeel omdat je vaak minder openstaat voor informatie.

Neem als voorbeeld het krijgen van punten op wedstrijd. Slechte punten zijn niet noodzakelijk een afspiegeling van fout trainen met je paard. De vraag is waar je slechte punten voor gekregen hebt. Als je op het protocol terugvindt dat de teugels te lang waren en je hebt toch alle oefeningen correct gereden, dan zijn de lage punten voor een doorhangende teugel – en dus het ontbreken van een contact-teugel – eigenlijk een enorm compliment! Een ruiter die bovenin mee rijdt, kan er methodes op na houden die het paard aan het dansen krijgen, maar het is mensen ook gelukt beren aan het dansen te krijgen en dat ging er ook niet bepaald zachtzinnig aan toe. Wees kritisch,houd beide benen op de grond en ga voor een manier van trainen die past bij jouw specifieke paard en jullie gewenste samenwerking.

De beste criticus blijft het paard zelf: weggedraaide ogen, verkrampte kaken en een achterhand die achter het lijf aanzwengelt, zijn tekenen dat je misschien wel ruiter bent, maar geen paardenmens. Ontspannen ogen, af en toe eens smakken, kauwen en zuchten en een achterhand die echt ónder het paard is, zijn tekenen dat je op de goede weg bent. Houd dat vol!

Wij als trainers

Ik geloof er in dat we mensen niet alleen moeten leren rijden, maar ook moeten leren trainen, leren kijken, leren voelen. Op die manier kan een paardenmens na een training van een beter paard afstappen dan waar hij of zij een uur eerder opgestapt is. Het is onze verantwoordelijkheid als trainers om in iedere klant tenminste een stukje van dit bewustzijn te installeren. Daarbij mogen we onze eigen tekortkomingen zeker niet vergeten. Samenwerken met trainers die op een ander vlak sterker zijn, is geen falen. Samenwerking is de sleutel tot een betere toekomst voor onze paarden.

Laten we samen de volgende generatie ruiters er een van paardenmensen maken!

Als je al wat langer dan een dag of twee meedraait in de paardenwereld, heb je ongetwijfeld mensen horen praten over het desensibiliseren van hun paarden. Tegelijkertijd heb je vast ook mensen horen zeggen dat zij geen sloom paard willen, maar alleen een die van ieder wapperend blaadje schrikt. Gelukkig is dat mogelijk.

Je paard dingen laten zien

Het is goed om een paard aan zoveel mogelijk verschillende dingen bloot te stellen. Daar mag de kanttekening bij geplaatst worden dat het vooral goed is om een paard aan dingen bloot te stellen als hij op het moment voorafgaand aan en het moment van blootstelling rustig is in zijn hoofd. Waarom die laatste zin van belang is? Een paard dat tekenen van stress vertoont, van pijn of van gespannen alertheid, zal niets leren van een desensibilisatie training. Hij zal wellicht de obstakels rondom hem accepteren. Hij zal zelfs na enige tijd ontspannen ogen. Hij heeft alleen niets geleerd.

Het lerende paard

Een paard dat stress heeft kan niet leren. Als we een paard in die situatie blootstellen aan geluiden en objecten, creëren we een paard dat in een staat van ‘aangeleerde hulpeloosheid’ verkeerd. Dat is iets anders dan een staat van kalme acceptatie, en zeker anders dan een staat van kalme nieuwsgierigheid.

Een paard dat rustig, gezond en ontspannen is, zal anders naar de ‘enge’ obstakels kijken. Hij zal mogelijk even schrikken, blazen, misschien zelfs wegspringen. Uiteindelijk zal hij echter rustig zijn weg zoeken naar het obstakel. De nieuwsgierigheid wint het in dat geval van de voorzichtigheid. Hij zal willen weten wat dat ‘enge ding’ is.

Hoe te beginnen?

Vergeet niet dat een paard toch een vluchtdier blijft, en dat je het beste kunt beginnen met desensibiliseren in een gecontroleerde omgeving. Als jij zelf niet bedacht bent op wat er komen gaat, zal je paard voelen dat jij ook schrikt van bijvoorbeeld een opwaaiende ballon. Hij zal reageren zoals hij goeddunkt. Hij moet immers zijn leven redden. In het beste geval leert je paard niets, en breng je het er beiden zonder kleerscheuren vanaf. Over het slechtste geval hebben we het maar niet.

Als een paard van specifieke dingen bang is, bijvoorbeeld paraplu’s, maken we van paraplu’s onderdeel van het dagelijks leven van het paard. Jouw aandacht en die van je paard op de paraplu vestigen, bevestigt voor je paard dat het een eng ding is: waarom zou je er immers anders aandacht aan besteden? Dat doe je ook niet aan de strootjes in het gangpad… Door jouw eigen aandacht te vestigen op de paraplu creëer je stress, en dan leert het paard niets positiefs.

Als je aan de andere kant de paraplu in het zicht neerzet zonder dat deze het paard raakt en zonder druk op het paard te zetten het ding aan te raken of ernaartoe te lopen, dan wakker je nieuwsgierigheid aan. De paraplu kan gewoon in de rijbak liggen, of op de poetsplaats. Het beste is gewoon te doen wat je altijd zou doen: rijden, poetsen, opzadelen. De paraplu bestaat niet voor jou. Na een tijdje kun je dit herhalen terwijl de paraplu opengeklapt is. Gaat dat goed, vraag dan iemand de paraplu opengeklapt vast te houden en te bewegen. Na hoe lang je naar de volgende stap gaat, kan per paard verschillend zijn. Het ene paard is na 2 minuten al niet meer geïnteresseerd. Het andere paard heeft er een paar dagen voor nodig. Sommige paarden zelfs langer dan dat. Neem de tijd. Hoe meer tijd je ervoor uittrekt, hoe sneller het gaat.

Zodra het paard net als jij doet alsof de paraplu niet bestaat, zich ontspant en uitademt of smakt met zijn mond, is het tijd om hem aan te halen – dit geldt natuurlijk voor iedere deelfase. Als je hem al eerder aandacht geeft, bestaat de kans dat hij dit zal zien als een bevestiging van jouw kant dat het ‘enge ding’ echt eng is.

Wat je wilt bereiken, is dat je paard uit zijn instinct komt, en gaat nadenken. Dat hij erop gaat vertrouwen dat jij hem niet in gevaarlijke situaties zal brengen.

De nieuwsgierigheid heeft gewonnen, en dan?

Je kunt dit vertrouwen natuurlijk een stapje verder brengen. Wat denk je van het poetsen van je paard terwijl je een paar paraplu’s vasthoudt? Of nog leuker: je paard rijden met paraplu’s in je hand? Je kunt de paraplu’s eens laten vallen als je ermee rijdt, om te zien wat de reactie van je paard is. Het is niet erg als je paard schrikt van de vallende paraplu. Het is wel erg als je paard niet kalmeert en niet meer op jou reageert. Wegrennen, bokken, steigeren of ander gevaarlijk gedrag zijn een teken dat je paard in zijn instinct kruipt en niet meer nadenkt.

Als je je in een situatie bevindt waarin je paard gevaarlijk gedrag vertoont, heeft het geen zin de situatie erdoor te ‘duwen’. Laat het paard eerst kalmeren. Zorg dat je de hersenen van je paard activeert en dat je pas op dat moment weer opnieuw begint met de oefening waar het misgegaan is. Dat kan betekenen dat je een paar pasjes terug moet doen, misschien moet de paraplu eerst weer gewoon op de grond liggen. Dat geeft niets. Door te snel te gaan, bereik je niets. Tijd is in dit soort processen je beste vriend.

Veel plezier met desensibiliseren, en zorg dat het ook voor je paard leuk is!

Een actief ondertredend achterbeen, we zijn er allemaal naar op zoek. Dressuurruiters noemen het vaak, maar ook springruiters, westernruiters en enduranceruiters hebben er baat bij.

Wat is het?

Het is voor een paard best lastig om ons te dragen zonder daarbij zichzelf schade toe te brengen. Om te zorgen dat het paard écht een atleet kan zijn, is het ontzettend belangrijk dat hij zijn lijf goed gebruikt. Een paard gebruikt zijn lijf goed als hij zijn rug bol maakt, en draagt vanuit zijn buikspieren. Klinkt ingewikkeld, toch? Dat valt gelukkig best mee.

Als de wervels van de rug elkaar raken, geeft dat op den duur pijn en zelfs schade. Dat willen we dus graag voorkomen. Als het achterbeen van het paard parallel aan het voorbeen beweegt, kun je in er de meeste gevallen van uitgaan dat de achterhand actief meedoet, dat de buikspieren aan het werk zijn en dat de rug genoeg rek heeft om te voorkomen dat de wervels elkaar raken.

Onderstaande foto, hij is wat wazig helaas, toont een driejarig bijna helemaal ongetraind paard in vrije beweging. Het is goed te zien dat het achterbeen met de massa meekomt. De schoft is iets hoger dan de achterhand, de oren iets hoger dan de schoft. Dit paard is van nature iets overbouwd – een Amerikaans gefokt paard, en nog in de groei – maar kan zichzelf hier goed dragen. Dit is waar we naartoe willen onder het zadel.