Wij mensen schijnen het fijn te vinden om alles wat we zien of meemaken te categoriseren, oftewel in hokjes te plaatsen. Hokjesdenken maakt ons leven makkelijker, omdat het de wereld simpel en overzichtelijk maakt. Niet alleen mensen, voorwerpen of gebeurtenissen delen we in hokjes in, ook met paarden doen we dit graag. Om te beginnen natuurlijk op basis van (uiterlijke) kenmerken, waar op een paard ingedeeld kan worden bij een bepaald ras. Er bestaan zelfs methodes voor het indelen van paarden op het gebied van karakter.

Opheldering

Het kan erg verhelderend werken om eens te onderzoeken welk type jouw paard is en welk type jezelf bent. Het kan je helpen om te begrijpen waarom je bent zoals je bent. In mijn geval heeft het me geholpen om mezelf niet alleen beter te begrijpen, maar ook om me meer te richten op de positieve kanten van mijn eigen karaktertype. Het heeft me geleerd dat ieder paard een eigen aanpak nodig heeft. Wat voor het ene paard heel goed werkt, kan voor het andere paard juist averechts werken. Sinds ik me meer verdiept heb in het indelen van paarden in verschillende karakters, kan ik veel efficiënter met mijn pony’s omgaan. Ik kan beter inschatten wat ze nodig hebben om snel iets te begrijpen en ik kan me er ook beter bij neerleggen als er eens iets afwijkt van de “standaard”.

Keerzijde

Hokjesdenken heeft ook een keerzijde. Door rigoureus in hokjes te denken, kan het zijn dat je jezelf, een ander persoon of een paard in een bepaalde categorie duwt die eigenlijk niet past. Ieder mens en ieder paard is uniek en past nooit voor 100% in een bepaalde categorie. Door je blind te staren op één bepaalde categorie, kan het zijn dat je een hoop andere dingen mist of niet begrijpt. Ik denk dat je jezelf en je paard tekort doet, omdat je met hokjesdenken niet volledig recht doet aan het individu dat je zelf bent en het individu waarmee je aan het werk wilt.

Open houding

Wanneer je dus gebruik maakt van het categoriseren van wat dan ook, is het belangrijk om daarbij een open houding aan te nemen. Het hokjesdenken kan je helpen wanneer je slechts kleine grenzen aanhoudt, zodat een overlap tussen de hokjes mogelijk is. Ik probeer het hokjesdenken dan ook niet te gebruiken als doel op zich, maar als hulpmiddel. Het helpt me bij het overzichtelijk maken van deze complexe wereld, waarin ik op zoek ben naar een betere samenwerking met mijn pony’s. Ik ben begonnen met het bestuderen van verschillende methodes voor het indelen van paarden en leer hier nog vrijwel iedere dag over. Maar inmiddels helpt het me bijna automatisch het individuele paard beter te begrijpen. De hokjes zijn nog steeds aanwezig en behulpzaam, maar verdwijnen steeds meer op de achtergrond, terwijl het paard meer op de voorgrond komt.

Wens jij nog meer inspiratie en tips te ontvangen?

Mede dankzij het boek en de film, is de “paardenfluisteraar” een bekend fenomeen. Maar hoe goed ik mijn best ook doe om zelf een “paardenfluisteraar” te worden, ik zal er nooit zo goed in worden als mijn pony Sjaak is in “mensenluisteren”. Ik weet dat paarden niet de gesproken taal kennen zoals wij die kennen, maar toch denk ik (en bij Sjaak weet ik het ondertussen zeker) dat dieren veel meer van ons begrijpen dan wij vaak denken. Met Sjaak heb ik daardoor al een aantal bijzondere ervaringen gehad.

Sjaak is altijd al gevoelig en slim geweest en daardoor heb ik in korte tijd veel met haar kunnen bereiken. Tijdens mijn grondwerklessen reageerde ze altijd snel en na een paar keer snapte ze een oefening door en door. Toen Sjaak op stalling stond en ze de enige pony was waar ik dagelijks mee bezig was, was onze band ook heel erg goed. We konden lezen en schrijven met elkaar. Nu ze weer bij mijn andere pony’s staat en ik mijn aandacht moet verdelen tussen drie pony’s merk ik dat het wat lastiger is. Dit komt denk ik vooral doordat ik me niet meer alleen met Sjaak bezig kan houden en de rest van de wereld kan vergeten. Sjaak reageert hier op door wat meer afstand te nemen, waarschijnlijk omdat ik veel te veel ballast meeneem als ik bij haar kom.

Ik moet mezelf daarom regelmatig eraan herinneren dat ik rustiger moet worden als ik met Sjaak aan de slag wil. Niet alleen aan de buitenkant, maar vooral ook aan de binnenkant. Wat hierbij helpt is rustig gaan zitten en woordelijk aan Sjaak uitleggen wat ik van haar wil en waarom. En dat heeft effect op haar. Zo wilde ik eens haar staart knippen terwijl ze los in de stal stond. Met geen mogelijkheid liet ze me bij haar achterhand komen. Ik besloot het maar even te laten voor wat het was en ging op de grond zitten. Sjaak kwam uiteindelijk met haar hoofd bij me staan en zo uitvoerig mogelijk vertelde ik hardop dat ik graag haar staart wilde knippen om te voorkomen dat hij lang en vies werd. Toen ik klaar was met mijn speech draaide Sjaak zich om en kwam keurig met haar staart bij me staan. Enigszins verbouwereerd heb ik toen haar staart geknipt.

Afgelopen weekend had ik ook weer zo’n moment met Sjaak. Ik had het idee dat Sjaak het miste om samen op stap te gaan met de sulky, dus ik beloofde haar bij goed weer een ritje. De volgende dag stond ze al op me te wachten en had ik, in tegenstelling tot de dagen daarvoor, geen enkel probleem om haar een halster om te doen en mee te nemen. Ze leek er zelfs naar uit te kijken om mee te mogen en we hebben een heerlijk ritje gemaakt

Onder andere door deze ervaringen weet ik dat er nog steeds een bijzondere band is tussen Sjaak en mij. Ik ben iedere dag blij dat die band er is en hoop hem in de toekomst alleen nog maar sterker te maken, als ik meer leer over “paardenfluisteren”!

Fotograaf: Maaike van Klooster

Na een paardrij-carrière van zo’n 16 jaar, besloot ik dat ik niet zo nodig meer hoefde te rijden. De laatste jaren reed ik alleen nog op Edelweis en zij was dik 27 jaar toen we ons laatste ritje maakten, waarbij ze kreupel werd. Diverse onderzoeken en slapeloze nachten verder, konden we helaas de oorzaak niet achterhalen. De enige remedie die we hadden was pijnstilling en de wetenschap dat Edelweis een mooi leven had gehad. Zolang ze nog wilde, mocht ze nog bij ons blijven en als het zover was, mocht ze zelf aangeven dat ze niet meer wilde. Toen die dag kwam, bleef Noor alleen achter en moest ik op zoek naar een nieuw maatje voor haar.

Smoesjes

Het zou logisch geweest zijn om weer een rijpony te kopen, maar als ik heel eerlijk was zag ik het niet zo zitten om opnieuw op een paard te moeten stappen. Ik ben nooit zo’n held geweest met paardrijden, maar ondanks mijn angst ging ik er toch steeds weer op. Ik kon me namelijk geen leven zonder paarden voorstellen en bij paarden hoorde paardrijden, zo simpel was het. Maar als ik op zoek ging naar een Shetlandpony, dan paste ik er niet op en had ik geen smoesjes nodig om met m’n beide benen op de grond te blijven. Zo gezegd, zo gedaan; ongeveer een maand later was ik de trotse eigenaresse van mijn tweede Shetlander: Kees.

Iets meer dan een jaar later ging ik verhuizen en Noor ging met me mee. Kees bleef alleen achter, dus ook daar moest ik weer een maatje voor zoeken. Inmiddels hoefde ik daar niet meer over na te denken, ook dat moest weer een Shetlander worden en zo kwam Sjaak de kudde versterken.

Meer dan genoeg mogelijkheden

Ik krijg regelmatig de vraag wat ik nou eigenlijk doe met mijn pony’s, “want je kunt er toch niet op rijden?”. Dat is inderdaad waar, maar verder zijn het gewoon paarden en daar kun je veel meer mee doen dan er alleen maar op rijden. Grondwerk, werken aan de hand en de lange teugel, wandelen, fietsen, aangespannen rijden, de mogelijkheden zijn eindeloos. Vaak kom ik dan ook tijd te kort om alles wat ik wil met de pony’s te doen.

Veel mensen denken dat Shetlandpony’s eigenwijs, vals en lui zijn. Uit ervaring kan ik zeggen dat de meeste Shetlanders een behoorlijk karaktertje hebben, maar je kunt ze zeker niet allemaal over één kam scheren. Mijn pony’s zijn zo verschillend van karakter, dat ik niet kan zeggen wat nu een écht Shetten-karakter is. Wat ik wel kan zeggen is dat het alle drie op hun eigen manier hele leuke pony’s zijn, waarvan ik heel erg veel geleerd heb en hopelijk nog veel van mag leren. Eén ding is zeker, het is helemaal niet erg om pony’s te houden zonder er op te kunnen rijden!

Fotograaf: Maaike van Klooster

Fotograaf:  Roger Rutten

De wind suist om mijn oren.
We gaan nog sneller in galop.
Als een, en samen.
Het voelt volmaakt en compleet in flow.
Zonder spanning en stress.
Dat kan jij ook ervaren. Zonder die galop.
Gewoon, door er bij te staan.
Samen met mij in de wei.
Hoe doen die paarden dat, denk je nu
Heel eenvoudig.

         “The horse knows….
He knows if you know….
He also knows if you don’t know.”
Ray Hunt

Paarden hebben geen (dubbele) agenda.
Ze reageren vanuit het hier & nu.
Ze voelen jouw gevoel en emotie.
Dat pikken de paarden op.
Feilloos.

De paarden helpen helder en onbevooroordeeld. Je onderkent jouw gevoelens leert ze te gebruiken. Dus congruent zijn aan jouw eigen gevoelens helpt jou bij ieder besluit dat je neemt. Dat is paardenkracht.

Fotograaf: Peter Stassen

Acht jaar geleden bezocht ik met dochterlief (toen zes) regelmatig een manege. Er was daar een soort standaard zowel voor de klanten als voor de paarden. Welbepaalde opvattingen over paarden, vaardigheden, materiaal,… waar iedereen het over eens was en waarbij nooit vragen werden gesteld. Niemand begreep dat ik niet op de rug van mijn paard wilde zitten en wedstrijden gaan winnen. Iets anders doen dan rijden, bijvoorbeeld gaan wandelen met een paard, leren over het gedrag van het paard, grondwerk, in vrijheid werken – of dat nog maar willen –, lokte al negatieve reacties uit. “Dat is niet normaal, we doen dat hier niet.”

Die manegepaarden hadden geen plezier in hun werk. Zij hadden vaak ook heel andere voorkeuren en talenten waar men verder niets mee deed. Zo veel mogelijk van de klanten kunnen verdragen, dat werd er van hen verwacht, vond ik. Het verhaal met de manege eindigde voor mij op het moment dat ik met een trekpaard aankwam dat ik op de weide wilde plaatsen, en dat ging daar niet. Dat was jammer, want ik hield van die manegepaarden en ik ging er graag naartoe om de paarden te kunnen zien. Maar ik vond er niet de kennis die ik nodig had. Ik wist dat enkel goede informatie en een gedegen training mij zouden helpen iets goeds met mijn inmiddels twee eigen paarden te doen. Ik zocht naar die instructeur die zou zorgen voor meer begrip en aanvaarding van wat en hoe mijn paarden werkelijk waren. Gelukkig vond ik na een jaar iemand die met veel geduld voor mij en mijn paarden dat open en respectvol klimaat kon creëren om elkaar te leren kennen, te vertrouwen en samen dingen te doen. Dus in de plaats van: “We zijn niet zo” was het antwoord deze keer: “Ja, je kan dat leren”.

Onze paarden staan al vier jaar thuis. En mijn instructeur komt enkel nog als iets niet lukt. Ik lees veel over paarden en bestudeer filmpjes van anderen! Andere karakters, andere paarden in verschillende situaties. Het helpt om inspiratie op te doen en iets nieuws te leren kennen. En het is altijd een beetje een training voor mezelf. Zo zal ik nooit die persoon vergeten die mij zegde: “Vergeet technieken en theorieën, en volg je gevoel! Kijk naar de expressie van je paard, zijn lichaam, zijn emoties. Gevoel kan je niet leren uit een boek of een filmpje. Gevoel krijg je pas door zelf te doen en uit je ervaring te leren. Gevoel voor de druk die je geeft, je eigen positie, het materiaal dat je gebruikt. Vertrouw je gevoel. Enkel zo kan je je eigen visie en vaardigheden ontwikkelen.” Gelijk had ze! Ze zat dan ook al dertig jaar tussen de paarden. Zo’n mensen moet je als beginner kunnen ontmoeten! Zij die je op de juiste weg zetten, die weten dat “horsemanship” meer is dan met een paard in een piste rondjes rijden op zondag en in de vakantie. Een waarheid,… die mensen niet altijd willen weten.

Gelukkig heeft een steeds groter wordend deel van de paardenmensen nu wel een behoorlijke opleiding. Mensen ontdekken dat ze iets anders willen voor zichzelf en hun paard. Het is een nieuwe stap wanneer mensen in contact komen met hun gevoelens, en door een fase van ontwikkeling en verandering gaan. Ze gaan dan de oude patronen voorbij. Nieuwe vormen kunnen bij iedereen van binnenuit komen in plaats van opgelegd te worden van buitenaf.

Wijsheid krijg je niet. Je moet hem zelf ontdekken, na een weg die niemand voor jou kan gaan, die niemand je kan besparen. Laten we de weg volgen voor het maken van nieuwe patronen, nieuwe vormen in de paardenwereld. Laten we onophoudelijk nieuwe ervaringen “absorberen”, en zo echte paardenwijsheid verzamelen. Laten we gevoeliger worden voor, en onverdraagzamer voor mistoestanden, en beter in staat om er iets aan te doen. De toekomstige paardenwereld zal geen wereld zijn waarin mensen en paarden in vormen worden geperst die knellen en pijn veroorzaken.

Fotograaf: Gilles Dutrieux

Je eigen centrum vinden als mens, is eigenlijk niet zo moeilijk. Er zijn drie gebieden om bewust van te worden en dan los te laten: je gewaarwordingen, je gedachten en je gevoelens. Met de aandacht naar “binnen” te richten (identificatie met gedachten, gevoelens, lichaam) en weer los te laten (desidentificatie), komt er ruimte voor “buiten”: de vogels, de wind in de bomen, de geur in de lucht, de auto’s op de weg, paarden aan het kauwen, hun zwiepende staarten, hun gesnurk, hun hoeven op de grond, het gras onder je voeten… De omgeving kan nu binnenkomen. Je kan zitten, staan of liggen, en je (zintuiglijk) met je omgeving één voelen.

Zo open, ontspannen en vernieuwd, zou je altijd bij je paard moeten kunnen aanwezig zijn. In elkaars ruimte en in harmonie, verbonden, vredig. Jij kan hem dan in zijn wereld ont-moeten (=niet-moeten). In deze stille ruimte wordt een natuurlijke taal geboren, is er natuurlijke communicatie, is er een natuurlijke relatie en groeit er een natuurlijke band tussen jou en je paard. Je kan er op een zachte manier empathie en respect leren ontwikkelen, d.w.z. “grenzen”, “gedachten” leren aan-voelen, en dus leren “kennen”. Dit is het mooie van stil-zijn met paarden.

Mensen noemen het vaak “mindfulness”, kijken naar je gedachten, je gevoelens, je gewaarwordingen in je lichaam. Door te observeren en je niet meer te identificeren met wat zich aandient, verandert je bewustzijn, en kom je in het NU terecht. Met mindfulness kan je leren ontspannen. Wat er ook gebeurt, je blijft in je centrum. Als je paard dan bij jou is, is er rust en acceptatie, en niets kan die rust verstoren. Er is harmonie. Je identificeert je niet meer met de emoties van jezelf of van je paard. Je oordeelt niet meer. Je paard hoeft niet meer anders te zijn.

Paarden zijn rustige dieren maar toch hoor je mensen vaak zeggen dat ze een “heel gevoelig” paard hebben. Het gevoelig gedrag van het paard irriteert hen, ze worden boos omdat het paard niet lijkt te willen luisteren. Ze denken dat het paard voor de spanning zorgt, maar zijn er zich niet van bewust dat ze het vaak zelf zijn. … Toegegeven, het is niet altijd zo, en soms is er een ander ernstig probleem, maar het is nuttig jezelf altijd de vraag te stellen of het ongewenst gedrag van je paard met jou te maken heeft. Want meestal is dat het geval. Het mooie is dat op het moment dat je die vraag stelt, de negatieve energiestroom naar je paard stopt, en je paard onmiddellijk weer rustig wordt! Straal jij rust en harmonie uit, dan krijg je dat ook terug, maar straal je spanning en conflict uit, dan krijg je dat ook terug. Verbinding en “spiegel” zijn, heel simpel.

Het is zo basic dat men het wel eens vergeet, maar paarden hebben je acceptatie, empathie en vertrouwen nodig voor hun welzijn, gezondheid en harmonie. Elk paard heeft rust nodig, in de betekenis van: acceptatie, empathie en vertrouwen. Van jou. Heel veel mensen met een hart voor paarden botsen hierover tegen onbegrip vanuit hun omgeving. Dat is erg jammer en ook niet correct. Mensen kunnen wel denken dat paarden geen emotionele behoeften hebben, maar dat is niet juist. Jij die je paard kent, kan het beste aanvoelen en dus “weten” wat je paard nodig heeft.

Samengevat: 10 tips om met je paard in harmonie te zijn 

1. Laat je paard zijn wie hij is.
2. Accepteer je paard en de eigenheid van je paard.
3. Wees open voor de communicaties van je paard.
4. Laat je zorgen los en heb vertrouwen in je paard.
5. Let op de energiestromen tussen jou en je paard.
6. Leer kijken naar je eigen aandeel als er iets misloopt.
7. Erken je eigen emoties. Je emoties mogen er zijn, richt ze alleen niet op je paard maar leer ervan.
8. Leer kijken naar wat je paard je te zeggen heeft, durf in die spiegel te kijken en leer je innerlijke demonen (kwaadheid, frustratie,…) te temmen.
9. Let op subtiele en spontane “veranderingen” van je energie (body-mind-spirit).
10. “Keep your own ego out of it.” Het draait niet om jou(w succes of falen), ook niet om je paard, maar om het contact tussen jullie, om de relatie, om samen iets nieuws creëren (1+1=3). Geef jezelf de ruimte en de tijd om samen met je paard te leren en te groeien.

“Presence is a state, not a verb. It’s subjective, personal, internal. It’s in the moment. We experience ourselves as connected to others, to ourselves, to our environment and circumstances. Presence brings us direct experience of a larger truth. This might mean seeing clearly and directly who we are, who another person is, how we fit into the bigger picture, what the situation really is, what is possible for us, or what choices are available to us.” Doug Silsbee