Intuïtie

Intuïtie is de parel van je “weten”. Er is sprake van inzicht, van zien en van voelen, energieën die in je lichaam stromen. Het is een “zintuig” dat informatie verzamelt en informatie doorgeeft. Het is een instrument om met de dieren te praten.

 

Communiceren met paarden

Ik heb er al vaker over geschreven maar herhaling kan geen kwaad als het over dit onderwerp gaat. Mensen leven inderdaad niet met hun lichaam en gaan zo aan de bewustwording van hun omgeving voorbij. Zij zien het lichaam over het hoofd en volgen de vlucht van de geest. Zij vluchten, in vervoering voor het woord, in de ban van de idee. Ze zijn continu aan het denken (innerlijk) of aan het praten (uiterlijk), niet in staat om stil te zijn en hun lichaam receptief te gebruiken.

Een paard beleeft en ervaart zichzelf en zijn omgeving via zijn lichaam, begrijpt de werkelijkheid zonder woorden te gebruiken, zonder erover te filosoferen. Het paard leeft in zijn lichaam, spreekt met zijn lichaam een taal van heel subtiel gewaarworden, zien en voelen. Mensen verstaan die “taal” niet. Dit betekent dat wij, om met paarden te communiceren, uit ons denken, en in ons lichaam moeten gaan.

Loslaten om dichter bij ons zelf, ons lichaam, ons gevoel te zijn. Dat is moeilijk omdat we zijn afgeleerd te vertrouwen op ons lichaam en van daaruit te communiceren. We zijn denkende wezens geworden in de plaats van de gevoelige, natuurlijke wezens die we oorspronkelijk wel waren en ergens heel diep toch nog zijn. Het lichaam is onze bron van energie. We kunnen maar leven als we “de rivier van onze krachten kunnen laten stromen”. We kunnen maar voelen als we kunnen loslaten of laten zijn.

De echtheid en de receptiviteit van paarden

Eerst een woordje uitleg over de echtheid en de receptiviteit van paarden. Paarden nemen ons lichaam heel nauwkeurig waar: onze ademhaling, hartslag, spierspanning. Ze zijn uiterst gevoelig voor onze lichaamssignalen, onze gelaatsuitdrukking, onze stem. Ze voelen ook de emoties die we “wegsteken” omdat die toch in ons lichaam zichtbaar zijn. En ze liegen niet. Wat ze waarnemen, wat bij hen binnenkomt en wat in hen van gevoel, van beeld opkomt, schuiven ze niet weg. Hun gevoel is hun “verbinding” met de omgeving, het is op dat moment de enige “waarheid”, de enige werkelijkheid, hier-en-nu. Hun gedrag is steeds in overeenstemming met hun gevoel. Paarden zijn duidelijk en eerlijk, ze kunnen niet anders (kenmerk van prooidieren).

Conflicterende lichaamstaal

Echter, mensen vertonen vaak gedrag dat niet met hun innerlijk gevoel overeenstemt. Die “conflicterende lichaamstaal” brengt hen in de war. Die “onduidelijkheid” geeft ze stress. We spreken dan vaak -foutief- van een “gevoelig” paard, maar in werkelijkheid zijn wij het die het gevoel en het gedrag van het paard negatief beïnvloeden.

Wij moeten dus opnieuw leren waarnemen om met onze paarden een goede band te hebben! Door onze paarden waar te nemen, door naar mezelf te luisteren, leer ik dus om echt te zijn en mij tegelijk ook veilig te voelen. Ik leer een beetje te worden zoals een paard, eerlijk en direct, zonder angst voor de omgeving. En dat alles zonder woorden te gebruiken maar door contact met mijn natuur te maken.

Zo kom ik bij mijn lichaam uit: gronden, centeren en ademen, … de wereld ontdekken, met mijn zintuigen gewaar-zijn. Niet de psycholoog (ziel), niet de rationele denker (geest) die ik in de mensenwereld vaak ben, maar de natuurlijke mens (lichaam) die ik (in onze mensenwereld) grotendeels heb leren “bedwingen” wordt weer tot leven (“awareness”, zintuiglijk gewaar-zijn) gewekt.

Eenheid en verbondenheid

Van in het begin zocht ik een manier om met de paarden op weg te gaan naar een gevoel van eenheid en verbondenheid (de centaur). Mijn doel was om bij onze paarden met dat voelen met het “levende lijf” (lichaamsbewustzijn) te experimenteren. Dank zij een onvoorwaardelijk positief klimaat (geen angst, maar respect), gekenmerkt door echtheid of authenticiteit in de relatie én een heel grote empathie, is dat ook gelukt. Ik heb mij door onze paarden laten raken, en ben door hen een nieuwe mens geworden.

Hoe is het precies gegaan?

Ik kan maar een voorlopig antwoord geven. De twee krachten die ik leerde ontwikkelen zou ik respect en gevoeligheid noemen. Vaak in de nabijheid van paarden verblijven, hen van binnenuit proberen te begrijpen, en dan ontwaakt je intuïtie. Intuïtie is de parel van je “weten”. Een groot inlevingsvermogen rust vaak op een goede intuïtie. Intuïtie kijkt door alles heen, en ziet alles zonder inductie of deductie. Er is sprake van inzicht, van zien en van voelen, energieën die in je lichaam stromen. Het is een denkvorm van het onbewuste, van het innerlijk, van het lichaam. Het is meer op voelen dan op denken gebaseerd. Het is een “zintuig” dat informatie verzamelt en informatie doorgeeft. Het is de taal die de paarden begrijpen.

Ik leerde in het begin heel veel over mezelf door goed naar het gedrag van mijn paard te kijken en zo bewust te worden van de energiestromen tussen ons. Dank zij zijn feedback kon ik veel onduidelijkheid in mijn lichaam leren herkennen en loslaten. Al dat loslaten kostte tijd. In mijn geval ruim twee jaar. Het was moeilijk om te begrijpen, ik kon niet altijd zelf de vinger op het probleem leggen omdat ik niet in staat was mijn gevoelens gewaar te zijn. Mork zag mijn lichaamsspanning, mijn onderdrukte emoties en leek me altijd uit te nodigen om tot rust te komen. Mijn lichaam verraadde angst, onzekerheid, isolement, of verwachting, of dominantie,… en dat was de boodschap die Mork “las”. Niet dat mijn probleem hem interesseerde, maar hij liep van mij weg, wenste niet geleid te worden, volgde niet, verzette zich tegen elke poging tot dominantie. Mork zou mij maar vertrouwen wanneer ik bereid was naar hem te luisteren (“waar”-nemen= voor waarheid nemen).

Lichaamsbewustzijn

Je lichaam gewaar zijn, lichaamsbewustzijn ontwikkelen is een goede manier om je intuïtie te trainen. Het is voor mij heel bruikbaar geweest – en nog steeds, als ingang om te de-conditioneren, om te komen bij wat er werkelijk “is” (=niet denken maar voelen, onmiddellijk “zien” en begrijpen). Misschien kan het iets voor jou betekenen. Het is vrij gemakkelijk om te doen. Wat slechts nodig is is bewust te zijn, stil zijn, ademen, jouw manier vinden om daar regelmatig aandacht aan te besteden. En belangrijk, niet oordelen! Geen tijd hebben, te druk, te onrustig, te moe, of ééntje dat ik nog vaak hoor: “Ik ben de baas, ik heb die stille kracht, die verbinding met mijn paard niet nodig om met hem te rijden!” … zijn geen redenen om het niet te doen. Integendeel, het zijn redenen om het juist wel te doen!

Fotograaf: Dirk Van Gheluwe

“I think that it is as human-centric to believe that all animals are here to teach humans and give us unconditional love as it is to believe that animals are here for us to use and destroy as we wish. Both ideas are rubbish. Animals are our co-inhabitants, our kin, our brothers and sisters here on planet Earth. However, I find that many individual animals are indeed more aware, more wise, more evolved, and have a perspective that far surpasses our limited human consciousness. These animals are our teachers, our evolutionary leaders, our role models.” Nancy Windheart

De kwaliteiten van paarden zijn niet te ontkennen. Ik verwonder er mij steeds over hoe paarden voortdurend lijken te geven. Liefde, geluk, gezondheid, plezier,… lijken uit een onuitputtelijke bron te stromen.

Mijn mooiste lessen met mijn Onvergetelijke Mork

Mooiste les 1: Ontspanning

Ik doe niets liever dan bij mijn paarden rondhangen. Ik ben dan volledig “in het moment” en ik vergeet al mijn zorgen. Door veel tijd met hen door te brengen heb ik geleerd om mij helemaal te ontspannen en open te staan voor wat er “is” in plaats van altijd dingen te willen veranderen.

Mooiste les 2: Natuurlijke kracht

Wanneer je tijd met paarden doorbrengt, hervind je je natuurlijke kracht, oorspronkelijke schoonheid en wijsheid. Aan hun reacties kan je afleiden hoe ver of hoe dicht je verwijderd bent van die toestand van zijn. Echt, vrij simpel. Paarden hebben helende of spirituele krachten zegt men dan. De boodschap van een paard is liefde voor jezelf, liefde voor de ander, liefde voor de aarde.

Mooiste les 3: Vrijheid

Paarden helpen mij uit mijn denkmodus in mijn voelmodus te stappen. Ze leren mij meer met het leven mee te deinen, er op vertrouwen dat dingen gebeuren. Voelen, loslaten en toestaan dat dingen zich ontvouwen, geven meteen zuurstof, ruimte en vrijheid. “Life is a dance between letting it happen, and making it happen.”

Mooiste les 4: Eenvoud

 De eenvoud van een leven met paarden brengt mij weer in verbinding met de natuur, de stilte, echte waarden. Ik heb geleerd dat diepte en rijkdom van ervaring belangrijker zijn dan aanzien, geld en succes. In deze tijd is het niet eenvoudig om eenvoudig te leven. Iemand worden, carrière maken, zo ver mogelijk geraken,… is de algemene norm geworden.

Mooiste les 5: Schoonheid

 Met de heftigheid van de nieuwsberichten die we elke dag op ons bord krijgen valt het niet mee om het goede in onszelf en in anderen te blijven zien. In mijn activiteiten met paarden leer ik om altijd het goede de boventoon te laten voeren, en zo een subtiele tegenbeweging in gang te zetten. Met paarden omgaan is actief op zoek gaan naar zachtheid, schoonheid en empathie.

Mooiste les 6: Vriendschap en relaties

 Zonder het te beseffen leer ik van paarden over vertrouwen en respect in persoonlijke relaties. Ook over lichaamstaal en het belang van de zintuigen, de intuïtie, het gevoel in de omgang met mensen en dieren. Paarden brengen nieuwe vriendschappen in mijn leven met mensen die ook van paarden houden zoals ik.

Mooiste les 7: Synergie

 Mork kon volledig in synergie met mij zijn, zowel los als bij het rijden of mennen. Hij kon mij “voelen”, m.a.w. zich volledig, met al zijn zintuigen op mij afstemmen! Mork heeft mij getoond en geleerd hoe ik dicht bij mezelf én dicht bij hem kon zijn, tot op het punt dat er geen relatie meer was, omdat we volledig één waren. Alles stroomde. Alles ging vanzelf, organisch, in een “flow”. Alles was gemakkelijk.

Wens jij nog meer inspiratie en tips te ontvangen?

Wat doen jouw paarden met jou?

 Ik lees het graag hieronder.

Verbeter je mentale fitheid als paardenliefhebber – Fotograaf: Dirk Van Gheluwe

Maar wat is mentale fitheid?
Wat zijn manieren om je mentale fitheid te verbeteren?
Welke vaardigheden kun je ontwikkelen als paardenmens?

Mijn inzichten zijn gesteund op de laatste onderzoeken van menselijke leerprocessen (neurowetenschappen, breinkennis), bewustzijn van onze gedachten en emoties (mindfulness), en “last but not least” op de studie van het gedrag van paarden (ethologie, gedragsbiologie).

Een gezonde paardenmens is niet alleen fysiek maar ook en vooral mentaal fit. Hij heeft die fitheid nodig om zijn talent te ontwikkelen, om creatief te zijn en om een goede relatie met zijn paard te hebben. Hij moet willen leren, problemen onder ogen zien en oplossen, de juiste keuzes maken en emotioneel sterker worden.

Mijn paard en ik kennen elkaar nu zeven jaar. We hebben een sterke connectie. Samen zijn we gelukkig. Ja, het is een wederzijdse liefdesrelatie waarin respect en vertrouwen voor beiden essentieel zijn. Dat was ooit anders! Hij gunde mij de eerste zes maanden geen blik. Op een bepaald moment heb ik (uit pure wanhoop!) beslist om hem het beste van mezelf te geven. En dan luisterde hij ogenblikkelijk. Achteraf begreep ik dat ik die tijd nodig had om te leren met mijn hart te denken in de plaats van met mijn hoofd, en dat hij daar op had gewacht! Nu let ik altijd op mijn emoties wanneer ik bij onze paarden ben. Emoties spelen een belangrijke rol in de manier waarop we met onze paarden omgaan en communiceren. Ik heb de voorbije jaren geleerd dat gevoel, echtheid en duidelijkheid het fundament van de relatie zijn en dat al de rest: trainen, rijden, inspannen,… pas daarna komen.

Gevoelens en emoties bepalen ons gedrag en dat van het paard.

Hoe werkt dat en hoe kan ik daarmee leren omgaan? Waarom is innerlijke rust zo belangrijk? Omdat we beslissingen nemen op basis van onze emotionele staat van zijn en we voor onze paarden veel betere partners zijn wanneer we in spannende situaties rustig kunnen blijven. Dit geldt zeker voor tijdens het rijden maar eigenlijk voor elke omgangsvorm met het paard. En het betekent ook dat we de problemen uit ons mensenleven buiten de stal moeten houden. Want paarden voelen dat we ziek zijn, ze voelen ook dat we slechte dingen over hen denken. Onrust, teveel “ego”, spanning (emotioneel, mentaal, fysiek), pijn, ziekte, frustratie vermoeidheid, onzekerheid, kwaadheid, wantrouwen, noem maar op,… paarden zullen er gespannen op reageren. Ze voelen zich niet veilig en gaan alleen verder. Paard en ruiter vinden elkaar niet, er ontstaat geen samenwerking, geen connectie. Elke ruiter (her)kent die situaties en heeft er – meestal geen zachte – oplossing voor.

Verbeter je mentale fitheid als paardenliefhebber met deze 7 tips:

Verbeter je mentale fitheid tip 1:
Word je bewust van je emotionele fitheidsniveau.

Onder spanning kan je (brein) niet leren. Een overdaad aan stress verlamt de hersenen, waardoor je geen nieuwe informatie kunt opslaan. Eerst ontspannen is de boodschap in dergelijke situatie.

Stel je de volgende situatie voor: een oefening met je paard loopt niet vlot, je maakt telkens dezelfde fout. Leg de schuld dan niet bij je paard. Blijf zacht met de hulpen, doe niets dat de spanning bij je paard verhoogt. Laat je zeker nooit verleiden om te “tonen wie baas is”. Gebruik geen middelen die je paard fysiek pijn doen. Je verliest er in één keer al zijn vertrouwen door.

Je kunt je emotionele fitheid versterken net zoals je door oefeningen je fysieke lichaam versterkt. Neem een stap terug elke keer dat je gefrustreerd of overweldigd voelt en denk na over waarom je je zo voelt. Realiseer je dat het niemands schuld is dat iets niet lukt. Je paard zal je dankbaar zijn en jullie relatie zal er wel bij varen.

Verbeter je mentale fitheid tip 2:
Gebruik geen verhoging van druk als zogenaamde “hulp”.

Stel je voor dat je de controle over je paard verliest. Verhoog dan niet plots de druk op je paard. Plotse veranderingen, impulsieve reacties van jouw kant voegen aan de situatie alleen spanning en stress toe. Adem rustig in en uit zodat je paard de tijd heeft om je vraag te begrijpen en het juiste antwoord te geven. Deze kleine aanpassing zal je emotionele fitheid versterken. Uiteindelijk zullen er steeds minder situaties voorkomen waarop je de controle verliest, omdat je geleerd hebt om te ontspannen en elke uitdaging als een kans te beschouwen.

Verbeter je mentale fitheid tip 3:
Geef aandacht aan plezierige, positieve ervaringen.

Leuke, positieve ervaringen zullen je perceptie veranderen en je helpen ontspannen. Geniet van kleine dingen, bijvoorbeeld je paard dat aan de poort van de weide hallo komt zeggen, het gefrunnik van zijn neus overal aan je lijf. Vind lieve woordjes voor je paard en geniet van elk moment dat jullie samen zijn.

Verbeter je mentale fitheid tip 4:
Geef vaak positieve bevestiging en druk je gevoelens uit.

Het is helemaal niet gek om lief tegen je paard te praten terwijl je hem aan het borstelen bent of om je paard aan het einde van de les uitgebreid te bedanken. Hij heeft tenslotte het beste van zichzelf gegeven, fysiek en mentaal. Jouw gelukkig zijn geeft je paard een goed gevoel. Het zal meer gemotiveerd zijn om de volgende keer met jou samen te werken.

Verbeter je mentale fitheid tip 5:
Succes is een mentale ingesteldheid.

Paarden zijn gevoelige dieren en ze hebben van nature veel energie. Zorg dat je zo ontspannen mogelijk bent als je naar de stal gaat. Denk er aan dat succes een ingesteldheid is. Ontspan en geniet van het moment. Train je hersenen. Dit leidt op de duur tot een betere emotionele fitheid.

Laat je niet door angst verlammen. Overwin je angst om van je paard te vallen, met je paard te springen, een heuvel op te rijden enz. Angst is één van de moeilijkste emoties om jezelf van te bevrijden. Accepteer de moeilijkheden die je tegenkomt en leer er van. Werk stap voor stap. Blijf regelmatig connectie-oefeningen op de grond trainen, met je paard in vrijheid werken.

Verbeter je mentale fitheid tip 6:
Zoek iemand die je begrijpt.

Zoek een trainer die je begrijpt en ondersteunt, iemand met respect voor jou en je paard. Accepteer geen dwangmiddelen. Paard en mens leren enkel als ze rustig en zelfverzekerd zijn.

Verbeter je mentale fitheid tip 7:
Herzie je visie op onderlinge verhoudingen zoals leiderschap, rangorde en meewerkend gedrag.

In de paardenwereld wordt het woord “leiderschap” te pas en te onpas gebruikt. Onze hersenen doen ons graag geloven dat we moeten controle houden, maar de waarheid is dat je het leiderschap van het paard krijgt of niet krijgt. Het paard geeft je zijn vertrouwen wanneer het ervaart dat je hem veilig kan houden. Dat zeggen hem zijn hersenen, dat is zijn instinct. Het kost tijd en geduld om een vertrouwensrelatie te ontwikkelen, maar het resultaat is een paard dat je toestaat om beslissingen te nemen, omdat je bewezen hebt dat je goede keuzes maakt, vanuit je kalmte en innerlijke rust. Paarden zullen iemand volgen die voor hen een veilige omgeving creëert.

Wens jij nog meer inspiratie en tips te ontvangen?

Fotograaf: Sarina Vanhoorn

Ik heb mij laten inspireren door de Amerikaanse psycholoog Clare Graves (1970). Hij onderscheidt acht intuïtief herkenbare waardenstelsels die het denken en doen van mensen bepalen. Ik houd het voor deze toepassing op horsemanship bij zeven waardenstelsels. De drijfveren en de daarmee samenhangende waarden en gedrag worden elk met een eigen kleur aangegeven, een abstract symbool, die een beetje magie aan het model toevoegen. Paars, blauw, groen en turkoois zijn groepsgericht; rood, oranje en geel zijn individugericht. De affiniteit voor deze waardensystemen verschilt van mens tot mens. In de loop van je leven kun je meer inzicht verwerven, andere drijfveren ontdekken, en zo authentieke wijsheid en een sterk vertrouwen opbouwen. Bewustwording vernietigt als het ware de oude en laat de nieuwe (paarden)mens ontstaan.

1. Paars is de drijfveer die veiligheid en zekerheid zoekt;
2. Rood is de drijfveer die staat voor durf, snelheid en kracht;
3. Blauw is de drijfveer die zekerheid en duidelijkheid wil creëren;
4. Oranje is de drijfveer die vooruitgang, resultaten en prestaties wil laten zien;
5. Groen is de drijfveer die harmonie en sociale verbanden voorop stelt;
6. Geel is de drijfveer die wil analyseren, begrijpen en doorgronden;
7. Turkoois is de drijfveer die staat voor vrijheid, het spirituele zijn (allesoverstijgend).

De 7 waardensystemen, toegepast op horsemanship

Allereerst, de hieronder beschreven (paarden)mens is niet identiek met de levende (paarden)mens. Het is een “archetype”, een beeld. En voor de duidelijkheid, er is geen sprake van een goed of een fout waardensysteem. Alle waardensystemen zijn even belangrijk en evenwaardig.

1. Paars (“ik overleef”, “ik verzeker wat is”)

Paardenmensen met een sterk paarse voorkeur hechten veel waarde aan controle, routines, resultaten. Met gevoelige paarden kunnen ze niet overweg. Hun paarden moeten zich goed gedragen. Ze verwachten gehoorzaamheid, respect en goede prestaties bij wedstrijden (dressuur, Western, reining, alle disciplines). Ze zijn heel competitief en stellen hoge verwachtingen aan zichzelf en hun paarden. Ze willen winnen! Ze kunnen door de buitenwereld als ongevoelig ervaren worden.

Kernkwaliteiten: basisveiligheid, respect vragen en krijgen, directief, resultaatgericht

Valkuilen: dominantiemodel, geen vertrouwen, veel hulpmiddelen nodig, paard “intomen”, dogmatisch, rigide, angstig

Groeimogelijkheden: bitloos rijden, zonder zadel rijden, zich door het paard laten leiden, paarden(f)luisteren

2. Rood (“ik beheers wat is”)

Paardenmensen met een sterk rode voorkeur zijn extreem extravert. Zij denken en handelen snel en impulsief. Zij hechten veel belang aan respect en zijn natuurlijke leiders. Rood ziet paarden als uitdagingen. Zij houden van snelle, competitieve paarden met veel uithouding, die hen een adrenalinekick bezorgen. “Weinig regels, veel energie en veel plezier!” Zij hebben een natuurlijk talent om paard te rijden in al de disciplines: jumping, cutting, racen, endurance,… Zij geven zich helemaal en hebben een sterke emotionele connectie met hun paard.

Kernkwaliteiten: kracht, leiderschap, natuurlijke band met paarden, geen angst

Valkuilen: dominantiemodel, onvoorspelbaar, egocentrisch, ongeduldig, agressief, weinig (zelf)discipline

Groeimogelijkheden: stapwandelingen, verzorgen, groomen, “niets doen”

3. Blauw (“ik bedenk wat is”)

De blauwe paardenmens is eerder introvert en analytisch georiënteerd (wetenschappelijk, rationeel, geen emoties) en houdt van duidelijkheid. Hij heeft een hoge theoretische intelligentie, leeft vaak “in zijn hoofd”. Hij is een perfectionist. Hij heeft soms moeite met connectie met paarden te maken. Hij houdt van zelfverzekerde paarden en van zogenaamde “perfecte” paarden (bv. Secretariat). Hij is niet goed met onvoorspelbare, ongemanierde en getraumatiseerde paarden. Hij dweept vaak met één methode (klassieke dressuur, natural horsemanship, rechtrichten, clickertraining, bitloos rijden, natuurlijk hoeftrimmen, boomloos zadel,…).

Kernkwaliteiten: discipline, goede gezondheid van het paard, instructeur/trainer

Valkuilen: streng (goed of slecht, zwart-witdenken), niet geneigd tot verandering, rationalisaties, onbegrip

Groeimogelijkheden: ontspannen samenzijn met paarden, lichaamstaal gebruiken, werken met energie

4. Oranje (“ik ben succesvol”)

Paardenmensen met een hoge oranje score gaan voor het resultaat, de trofee en het persoonlijke succes. Oranje ziet kansen en is bereid om risico’s te nemen. Oranje zal doen wat nodig is om het gewenste resultaat te behalen. “Het doel heiligt de middelen.” Oranje is competitief en dat maakt dat hij enkel op de korte termijn focust. Moeite met frustratie, woede, onmacht. Oranje wil erkenning voor wat ze bereiken en wil gezien worden. Ook het paard mag gezien worden: het is erg duur, heeft een fraai exterieur, een luxe uitrusting.

Kernkwaliteiten: zelfvertrouwen, succesvol, doelgericht en efficiënt

Valkuilen: dominantiemodel, overvraagt zijn paard, succes ten koste van het paard, statusgericht, egocentrisch

Groeimogelijkheden: oog voor paardenwelzijn, optimale gezondheid, paard verzorgen, laten ontspannen

5. Groen (“ik aanvaard wat is”, verbinding)

Deze paardenmens weet hoe met paarden om te gaan. Hij is sociaal intelligent. Liefde, zorg en een hoge empathie zijn typerend. Groen staat voor een sterke emotionele connectie. Hij werkt hard om dit te bereiken: grondwerk, grooming, kudde-observaties, ontspannen samenzijn met paarden. Zijn motto is: “Luister naar je paard.” Horsemanship moet aansluiten bij de natuur, de noden en behoeften van paarden. Groen houdt van rustige paarden en van recreatief rijden en heeft moeite met gereserveerde (niet-emotionele) paarden en met dominante, agressieve, competitieve paarden.

Kernkwaliteiten: warm, inlevend, goedheid, harmonie, ontspanning, paardentaal, relatiegericht

Valkuilen: zwak leiderschap, conflictvermijdend, weinig risico, geen resultaten, paard als “huisdier”

Groeimogelijkheden: het paard echt “paard” laten zijn, het paard laten “schitteren”, communicatie, partnerschap, coaching met paarden

6. Geel (“ik wil”, zelfbewustzijn, zelfverwerkelijking)

Geel is de kleur van individuele vrijheid en onafhankelijkheid. Paardenmensen met een hoge gele score zoeken autoriteit in zichzelf. Ze gaan hun eigen gang en kunnen eigenwijs overkomen. Ze houden ervan om zaken te overdenken en te doorgronden. Geel is open en tolerant naar andere visies van horsemanship zonder zich ermee te vereenzelvigen. Bij problemen zoekt hij naar de kern, de waarheid, de beste oplossing voor het paard voor de lange termijn. De gele mens is dan ook kritisch en wil op basis van argumenten overtuigd worden. De gele denkkracht kan door de buitenwereld als lastig en ingewikkeld ervaren worden.

Kernkwaliteiten: authentiek, intuïtief, begrijpend, creatief leiderschap, gaat naar de essentie

Valkuilen: gereserveerd, eigenwijs, kritisch

Groeimogelijkheden: instructeur/trainer, coaching met paarden

7. Turkoois ”(“ik ben”)

Turkoois ziet dat alles op aarde samenhangt en weet zich onderdeel van het grote geheel. Dit inzicht wordt verkregen door het integreren van intuïtief voelen en weten. Turkoois wil begrijpen en dienen. Paarden worden kalm in aanwezigheid van turkoois. Het symbool van turkoois is de centaur. “Mens en paard zijn één.” Turkoois heeft vaak genezende kracht (emotionele energie, onmiddellijk begrijpen) en kan op elke plaats met elk paard connectie maken. Turkoois is vrij zeldzaam en wordt maar bij weinig paardenmensen gezien. Vals, egocentrisch, onecht turkoois komt men vaker tegen. De buitenwereld ervaart turkoois vaak als wereldvreemd, zweverig en weinig concreet.

Kernkwaliteiten: holistisch, intuïtief, eenvoudig, inspirerend, onbaatzuchtig, genezende kracht

Valkuilen: weinig concreet, geen realiteitszin, vaag, wereldvreemd

Groeimogelijkheden: mentor, inspirator, spirituele meester

En nu is het tijd voor de analyse!

Aan de hand van het model kun je je eigen horsemanshipstijl bepalen. Je kunt een sterkte/zwakte analyse maken en een plan om je te verbeteren. In welke stijl herken je jezelf het meest? En in welke stijl het minst? Hoe helpt je stijl je? En hoe beperkt je stijl je? Welke kleur heb je nodig om in balans te komen? Wat kun je eruit leren over wie je werkelijk bent? Als je beter begrijpt waarom je dingen doet zoals je doet, heb je een belangrijke sleutel in handen om je horsemanship naar een hoger level te brengen. Wat zijn je groei- en ontwikkelingsmogelijkheden?

“Mensen eren hetgeen binnen het bereik van hun kennis ligt, maar beseffen niet hoe afhankelijk ze zijn van wat er buiten ligt.” Zhuang Zi

Onzichtbare drijfveren vormen de basis van je waarden en normen en komen in je gedrag tot uiting. Analyse van deze drijfveren maakt duidelijk hoe je de wereld ziet, hoe je paarden ziet, wat je van paarden verwacht, wat je sterktes en zwaktes zijn, hoe je het beste kunt groeien. Het model biedt de mogelijkheid om te bepalen met welke paarden je wel en niet graag samenwerkt, het soort leiderschap dat je ontwikkelt, of je met je paard een connectie hebt, enz.

7 Manieren van zijn, 7 stijlen van horsemanship. M.a.w. de werkelijkheid van je eigen leven en van je horsemanship kan je veel leren over wie je werkelijk bent. Maar als je eenmaal tot je kern (=je unieke zelf, geel) doorgedrongen bent, kun je worden wie je wil. Je weet dat je verantwoordelijk bent voor je gevoelens, je waarnemingen, en wat er “achter” ligt: je ideeën, je opvattingen, je waarden. Je weet dat je persoonlijkheid vele trekken vertoont. En die kun je allemaal optrekken rond je kern, op de manier en in de stijl die jij verkiest. Je kunt van je leven en van je horsemanship maken wat jij wil!

Herken jij je in een bepaalde stijl?
Deel dit via een reactie onder mijn blog. Ik verneem het graag.

Fotograaf: Dirk Van Gheluwe

Mijn twee eerste lessen paardrijden zitten er op. Ik heb geleerd dat wat ik “zeg” voor mijn paard verstaanbaar moet zijn; klinkt simpel, maar is het niet! Indien ik goed begrepen wil worden, moet ik er voor zorgen dat mijn paard mij kan begrijpen. Leren rijden is dus gevoeliger worden voor de feedback van mijn paard en mijn communicaties fijner en duidelijker doorgeven.

Mijn paard en ik hebben al een hele weg afgelegd! Na jaren grondwerk zit ik nu voor het eerst op zijn rug. Op de grond hebben we onmiddellijk een goed contact maar nu ik daar zo hoog zit, ben ik dat gevoel kwijt. Ik word onzeker en verlies mijn leiderschap. Zucht, al dat grondwerk voor niets! Ik “denk” dat ik mijn paard niet meer kan lezen zoals op de grond. Toegegeven, het is moeilijker om connectie te maken op het paard dan naast het paard. Maar ondanks al mijn emoties blijft mijn paard heel rustig. Gelukkig maar. Ik laat hem stappen en hij draagt mij, rustig, een paar rondjes in piste. Ik doe niets anders dan meebewegen. Ik word er kalm van, want er gebeurt niets onverwachts, niets ongewoons. Na een half uurtje kunnen we goed afronden en stoppen.

In de tweede les leer ik sturen. Mijn houding is redelijk goed, zegt de instructeur, dus kunnen we iets nieuws doen. De communicatie verloopt moeilijker dan ik had verwacht. En weer die onzekerheid! Hoog op mijn paard lijkt het weer alsof ik mijn paard niet begrijp. Ik heb geen houvast als ik (denk dat ik) mijn paard niet begrijp. Zucht, het is veel moeilijker dan op de grond, denk ik weer! Ik voel dezelfde teleurstelling als in het begin dat ik met mijn paard op de grond leerde werken. Geen contact, geen connectie. Help!… Maar het grondwerk is niet echt voor niets geweest! Het is een kwestie van mijn emoties door te werken en weer in de realiteit te komen. En in de realiteit van mijn paard! Ik heb een paard uit de duizend. Hij is aandachtig en heeft zijn aandacht op mij gericht. Hij wil dus doen wat ik hem vraag. Dat hij niet gehoorzaamt is omdat ik uit mijn centrum ben. En dat is het punt. Mijn taak is om duidelijk te zijn. Daarvoor moet ik gefocust en op mijn paard gericht zijn, en niet op de stroom van mijn emoties meedrijven. En als ik eerlijk ben… dat was het probleem in het begin van het grondwerk ook, vijf jaar geleden!

Het is een les in nederigheid. Ik had niet verwacht dat ik zo snel mijn innerlijke rust zou verliezen. Dat plotse angst zo op mijn vertrouwen kan inhakken verwondert mij. Dat ik daar geen controle over heb, vind ik erg! Al dat werk voor niets, “denk” ik dan! Het was wel goed dat ik (uit angst) niet naar agressievere hulpen ben overgegaan wanneer mijn paard mij niet van de eerste keer begreep. Agressie kan een paard nooit doen gehoorzamen. Je krijgt er alleen maar angstige paarden door, die (ook) hun vertrouwen verliezen. Mijn paard luistert niet … omdat hij mij niet begrijpt, omdat ik niet consistent en standvastig ben. Dat is alles. Erg is dat niet. Ik moet willen leren. Leren communiceren. Leren luisteren. Dank u paard. Dank u instructeur. Ik oefen gewoon verder tot het wel lukt.

“Transformation starts not with the knowledge of who but with what you are.”  Carl Jung

Fotograaf: Peter Stassen

Voor onze paarden thuis woonden dacht ik het allemaal wel aan te kunnen. Weinig kon ik toen vermoeden wat ik allemaal nog zou leren. Op de manege waar onze paarden eerst stonden kon ik mij niet verenigen met de visie en de waarden van de manege, en leerde ik dus niets. Nadien had ik het geluk in een kleine ranch in de buurt mensen te vinden die mijn waarden wel deelden, en kon ik wel met mijn eigen paarden leren. Ik kon volop bezig zijn met de vraag “Hoe kan ik een paard in de mensenwereld laten wonen, hem zijn vrijheid laten inruilen voor samen-werking,… met zo min mogelijk schade aan zijn natuur?” Wat een verademing was het om te kunnen proeven en te ontdekken wat “goed” was voor onze paarden! Daarvoor ben ik de mensen van de kleine ranch voor eeuwig dankbaar.

Na een jaar kwamen de paarden bij ons wonen, en toen is het echte leven en leren begonnen. Met veel nadenken, fouten maken, boeken lezen,… begon ik een zoektocht naar oude en nieuwe technieken en oude en nieuwe filosofieën. Uiteindelijk heb ik ingezien dat het als paardenmens een fundamentele vereiste is om 1) 100 procent voor het welzijn van het paard verantwoordelijk te zijn, en 2) met het paard een goede relatie aan te gaan. Door zelf dag in dag uit met de paarden te leren en te ervaren, ben ik tot deze basisprincipes gekomen.

Trainen lukte niet vooraleer mijn paarden en ik elkaar gevonden hadden. Er was veel werk op het vlak van relatie en communicatie. Mijn vaardigheden moesten worden bijgewerkt en ik moest mij aan mijn paarden aanpassen. Ikzelf, mijn (aan)voelen, mijn handelen, mijn motivaties, mijn doelen,… gingen een paar keer door de molen om “problemen” met de paarden op te lossen. Vele mensen verwachten dat een paard zomaar voor hen gaat werken, respect en gehoorzaamheid gaat tonen, en dat lukt ook wel, maar dan enkel met dwangmiddelen. Een goede relatie en een goede communicatie moeten de basis van alle werk zijn. Dit betekent: je paarden laten zien dat ze zichzelf kunnen zijn, dat ze de keuze hebben om al dan niet bij je te zijn. Onvoorwaardelijke liefde en vertrouwen geven. Rust en tevredenheid uitstralen. En als je dat allemaal doet, dan kiezen jouw paarden voor jou. Vroeg of laat, in hun tijd! Zo heb ik, na veel leren en ervaren, begrepen dat paarden gevoelige, denkende en voelende dieren zijn, heel goed in sociale relaties met elkaar en met ons, nieuwsgierig van aard, en bereid om iets nieuws te leren indien ze zich bij jou voldoende veilig voelen. Echte paardenlessen, en levenslessen tegelijkertijd!

“Bonding” of een goede connectie is het allerbelangrijkste met een paard. Paarden zijn nieuwsgierig en willen zich graag aanvaard voelen. Ze zijn eigenlijk altijd op zoek naar familie en vriendschap (een kudde). Wanneer ik naar mijn paarden ga, laat ik ze altijd vrij om zelf een connectie te maken. Ik verplicht ze nooit om naar mij te komen. Wanneer ze mij een signaal geven met een oor, een oog, een neus, een been, zorg ik dat ik dat signaal zeker “gezien” heb, en dan bevestig ik dat met een teken/signaal van mij. Wanneer ze geen connectie maken, zal ik ze niet achterna gaan. Hier-en-nu inspelen op hun natuur, op wie ze zijn, aandacht geven in de plaats van aandacht vragen. Geen pijn en geen angst, maar veiligheid en bescherming. Enkel dan is er communicatie mogelijk in een taal die voor paarden verstaanbaar is.

Met onze paarden heb ik gemerkt dat VOELEN en BEGRIJPEN eigenlijk hetzelfde zijn. Het dubbelprincipe is: 1. Alleen hij die zijn paard kan voelen, kan zijn paard ook echt begrijpen; 2. Wie niets voelt, begrijpt ook niets, noch van zichzelf, noch van zijn paard. Merk de gelijkenis met de uitspraak van Fritz Perls: “Loose your mind and come to your senses”, evenals het afwijzen van het (rationele) denken ten voordele van de intuïtie in Gestalttherapie. Voelen heeft dus niet de betekenis van sentimenteel contact, maar wel van invoelen, aanvoelen, mentaal contact met het gevoelde. En tevens is het een activiteit: je antwoordt en reageert ook op wat je voelt. Daarom is voelen de meest intensieve vorm van zijn, een basisfunctie die meer nog dan ons denken ons mens-zijn bepaalt. Juist voelen vormt ook de basis voor elk leidinggevend optreden. Dat mensen dit niet inzien, is een noodlottige zaak en maakt dat er in de paardenwereld zo veel problemen zijn.

Bij paarden hoef je je gevoel niet te verwoorden zoals bij mensen. Je paard neemt het intuïtief in zich op. Wat jij als mens voelt komt onbewust tot uiting in je stem, je bewegingen, gebaren, je mimiek. Op deze manier komt je paard tot de belangrijke ervaring dat hij aanvaard is of niet. Van Tom Dorrance wordt gezegd dat hij van elk paard gewoon wist wat het zou doen voor dat het gebeurde. Zo scherp was zijn intuïtie, na al die jaren met paarden te hebben gewerkt. Kinderen hebben vaak nog de gave iets te kunnen doen zonder er bij na te denken. Je ziet vaak paarden met jonge kinderen, helemaal in het nu en in harmonie met elkaar.

Paarden confronteren ons met wie we zijn en met wat bij ons leeft. Mensen komen zichzelf als in een spiegel tegen wanneer ze met paarden omgaan. Een paard zal aan zijn mens duidelijk maken wat hij/zij over hem denkt door te laten zien hoe hij/zij zich bij hem voelt. De hele discussie over respect van paarden gaat eigenlijk over het onvermogen van de mens om bij het paard een gevoel van respect op te roepen. Het paard heeft/voelt geen vertrouwen in ons, onze manier van zijn, en wil weg. “Heeft het paard nu geen respect of heeft het misschien met mij te maken”, is de vraag die men zich dan moet stellen.

“Wie ben ik voor mijn paard?”. Eerlijke zelfkennis is een absoluut noodzakelijke voorwaarde om met paarden om te gaan. Je gevoelsfunctie moet intact zijn. Invoelend begrip en de bereidheid tot voelen moeten aanwezig zijn. Mensen met kinderlijke, egoïstische en agressieve trekken, de kleine Hitlers en Stalins van deze wereld, blijven dus beter bij paarden weg. Een paardenmens moet echt van paarden houden, welke hoge eisen ze hem ook stellen. Je kan als mens nooit vooraf weten wat er nodig is om een paard tot in zijn hart te bereiken, je moet er altijd naar op zoek gaan.

Het komt er dus op aan niet met onze hersens maar met ons hart te (leren) denken. Wanneer ik dat aan mensen vertel, ga ik met mijn hand van mijn hoofd naar mijn hart, en meestal voelen mensen dan iets onbekends en toch innig vertrouwds in zich naar boven komen (een Gestalt, een gevoel in het lichaam). Mensen vinden de weg naar zichzelf, wanneer ze hun hart ontdekken. Dank zij deze visie ervaar ik veel plezier met mijn eigen paarden, maar ook veel onvrede met betrekking tot de conventionele doelen en relaties met paarden die bijna overal te zien zijn. Ik ga nooit meer een manege binnen, en ook niet naar paardenmarkten zoals onlangs hier in de streek. Ik zie veel te veel de vernietigende werking van mensen die zich met paarden inlaten zonder respect, zonder liefde. Ik voel mij dan zo onaangepast aan de paardenwereld zoals ze is, dat ik liever thuis blijf, waar ik mijn paarden kan graag zien en waar ze helemaal zichzelf kunnen zijn, omdat dat voor mij belangrijk is.

“The knowledge of object is the knowledge of mind. The knowledge of being is the knowledge of awareness. In becoming aware of awareness one becomes aware of the beingness of ones own being. In becoming aware of the beingness of ones own being one becomes aware of the beingness of being of another being.” (Rudolph Bauer)

Fotograaf: Gilles Dutrieux

Altruistic love is not limited to the members of the human familiy. It can also embrace all living things in the animal and vegetable kingdoms of nature. This inclusiveness is expressed in the Buddhist love for all living creatures, and by Saint Francis in his “Song of the Creatures”. One might say that an increasingly conscious sense of this universal brotherhood is behind the growing trend toward the cultivation of harmonious relations with the environment. This is the higher and broader aspect of ecology. Roberto Assagioli, 1973

Een paard brengt je weer in contact met de stilte, met je echte zelf, je echte behoeften. Wanneer ik bij onze paarden ben, of nog maar aan ze denk, voel ik mijn gevoelens in mijn lichaam stromen. Voor even ben ik van mijn kleine geconditioneerde “ik” verlost en voel ik me “één met het leven”. Op dat moment wéét ik dat ik méér ben dan een oud lichaam en een verstarde ziel, vastgeklonken aan clichés en routines. Paarden zijn echt goed in dit soort krachten en gevoelens bij ons naar boven te brengen. Heel soms betekent zo’n ervaring het begin van een veranderingsproces. In mijn geval heeft het geleid tot een engagement in de dierenzorg, meer liefde voor de natuur, interesse voor ecologie. Dit soort ervaringen kan iedereen te beurt vallen. We kunnen leren er meer aandacht aan te besteden.

Paarden kennen het geheim van vrij en tegelijk verbonden zijn. Van levensgevoel, van alle soorten van vrijheidsgevoel, speelsheid en directheid van gedrag. Ze zijn in staat om op elke situatie een spontane, eerlijke reactie te geven. Dat is wat ze voor mij zo aantrekkelijk maakt, en het heeft niets met hun uiterlijke schoonheid te maken. Ze bewegen, ze stralen, ze voeden direct de gevoelens van het hart: waarheid, liefde, ontroering, verlangen, verbondenheid… als wij het er maar niet uit-trainen!

Ik zie de mens als een energie- of krachtbron met bewustzijn. Bewustzijn is het vermogen zichzelf te ordenen, te integreren en te transformeren. Dat laatste betekent omvormen, iets nieuws doen ontstaan in relatie met de ander en met de wereld. Het zich steeds opnieuw voltrekkend proces van omvorming wijst op het ietwat speciale spiritueel of transpersoonlijk aspect van ons bewustzijn. Elke mens kan meer bewustzijn ontwikkelen, meer betrokken geraken, zijn gevoel beter afstemmen, zowel naar binnen als naar buiten. Wat die bewustwording en wat die eigen weg is, is voor iedereen verschillend. Wanneer ik spreek over mijn persoonlijke groei bedoel ik mijn mogelijkheden om samen met onze paarden te leven en te werken. Dit betekent mezelf kunnen zijn, connectie of verbinding kunnen maken en zonder woorden met onze paarden communiceren, m.a.w. mijn relationeel bewustzijn ontwikkelen. Receptiviteit en echtheid is iets heel bijzonders dat we moeten erkennen en respecteren.

Iedereen die min of meer bewust leeft ontwikkelt voortdurend nieuwe kwaliteiten, m.a.w. hij of zij groeit via processen van verandering, aanpassing, loslaten. Deze ontwikkeling is belangrijk, omdat wij een grote verantwoordelijkheid hebben om onze vrienden en familie en onze paarden een goed leven te bezorgen. We hebben inzichten, vaardigheden en kwaliteiten nodig om dat goed te doen. Vanuit mijn ervaringen zie ik – in alle voorlopigheid – als belangrijke (transpersoonlijke) kwaliteiten: ondersteunen, waarderen, stimuleren, leiding nemen, expressie toelaten, laten ontspannen, ruimte geven. Er zijn er vast nog meer.

Paarden zijn echte leermeesters. Ze bieden elke dag nieuwe ervaringen en af en toe een echte levensles. Soms brengen ze ook “persoonlijke materies” naar boven. Ze spiegelen de energie die je zelf uitstraalt. Op die manier leer je hoe je je moet gedragen. Zo met elkaar leven en omgaan brengt meer bewustzijnsontwikkeling, meer harmonie en meer welzijn. Je groeit door je eigen pad te bewandelen, nieuwe inzichten, andere reactiepatronen en nieuwe houdingen te leren. Maar lang niet iedereen volgt zijn eigen pad. Het is ook niet eenvoudig. Ik volg hier de visie van de Amerikaanse psychotherapeut John J. Prendergast: “The path of distancing is well-worn and familiar: we judge ourselves or others, and then we attack, withdraw, or numb. These reactions are all variations of the classic defensive repertoire of fight, flight, or freeze. The path of welcoming our experience, of becoming intimate with it, is less familiar. While it seems riskier, it is far more rewarding.”

Vechten, vluchten of bevriezen zijn woorden die we vaak gebruiken om de ongewenste reacties van paarden te beschrijven. Wat we meestal niet weten -en ook vaak niet willen weten- is dat deze begrippen ook op ons van toepassing zijn. De meeste mensen hebben de neiging om geen enkele beïnvloeding (van een paard of van een andere mens) receptief op te nemen en naar die ervaring te luisteren. Deze weigering leidt op de duur tot zinloosheid en onmacht om echt in contact te zijn met onszelf en met wat ons omringt. Het is de basis van alle dwangmatig agressief en defensief reageren op en in de buitenwereld (=vechten, vluchten of bevriezen). Zich wél open stellen voor contact begint dus bij het bewust receptief zijn en indrukken toe te laten, zonder ze te bevechten, zonder ze te veranderen, wachtend op het gevoel of de boodschap die zich zal tonen. Door ons receptieve lichaam (ons innerlijk) te gebruiken ontstaat er een wezenlijk contact, d.w.z. zoals ik echt ben en de ander (paard of mens) echt is. Door een diepere verbinding komt er respect, erkenning en vertrouwen in de relatie. Dan verdwijnt de angst en daarmee ook het vechten, vluchten of bevriezen. Maar zonder een ervaren gevoel in het lichaam ontstaat er geen verbinding of geen relationeel bewustzijn. Leren, ontwikkelen, zien, voelen en begrijpen zijn dan niet mogelijk. Dan is er geen harmonie, geen eenheid, maar isolement, dood, vervreemding en angst. Het contact is zinloos, niet interessant, het leven is er uit. Dan zijn er geen spirituele krachten aan het werk, geen ontwikkeling van nieuwe kwaliteiten.

Iemand die het (receptieve) lichaam bestudeerd heeft en duizenden mensen getraind, is Charlotte Selver. Ik heb bij één van haar leerlingen les gevolgd. In haar benadering ontbreekt het paard (zij werkt in een kleine groep mensen), maar het is zeer de moeite waard om haar werk te leren kennen. Ik heb er ontzettend veel uit geleerd. Zelf zegt ze het zo: “In sensory awareness sorteren we geleidelijk en geduldig wat waarneming is en wat beeld of concept. We baseren ons op gewaarwordingen, m.n. op onze proprioceptieve sensaties… Deze innerlijke sensaties zijn zoals de sterren, die slechts verschijnen wanneer het kunstmatig licht is gedoofd. Als het voldoende stil is, kunnen ze zeer nauwkeurig zijn…” (Charlotte Selver).

Laat ik als voorbeeld een simpele aanraking nemen. Je legt jouw rechterhand gedurende dertig seconden op de rug van jouw paard. Dan haal je je hand weg. Als je, zoals Charlotte Selver zegt, de kunstmatige verlichting (de concepten dus) laat uitdoven, wat valt er dan te onderzoeken? Vragen zoals: Ben je klaar voor de aanraking? Kan je je hand laten ZIJN, zonder te duwen of te drukken, zonder te manipuleren? Wordt je wijze van staan beïnvloed door de hand op de rug van het paard? Hoe reageert je ademhaling? …

De vraag is dus nooit wat je met je paard kan DOEN, maar of je er voor je paard kan ZIJN, met respect voor jezelf en voor je paard, een gelijkwaardige partner dus. Bij de verkenning van dergelijke vragen wordt het mogelijk om geconditioneerde concepten los te laten, of althans deze als zodanig te onderkennen. De wereld kan hierdoor als het ware een andere structuur krijgen, een nieuwe vorm van helderheid. Je ontwikkelt een soort betrokkenheid op wat er zich nu aandient, op wat er nu is. “When you feel what is, what occurs, what calls on you, your sensations, then you are in touch with life, which is always better, always deeper, always new.” (Charlotte Selver).

Mensen vertellen mij vaak dat ze aan de hand van deze simpele oefening een gevoel, een grens voelen verschuiven in hun lichaam en iets zien en voelen veranderen in de relatie tussen hen en het paard. Anderen voelen niets of komen bij een oud trauma uit. “Awareness” of “voelen in het moment”  zijn dan niet mogelijk. Hun lichaam blokkeert. Angst, paniek overvalt ze. Rouw verlamt ze. De energie zit vast. Ze hebben geen verbinding meer met hun lichaam want het is (continu) in overlevingsmodus (=vechten, vluchten, bevriezen).

Conclusie: paard en mens kunnen elkaar het best begrijpen als ze ontspannen zijn en de energieën in hun lichaam kunnen laten stromen. Als hun lichaam met de aarde verbonden is, ervaren ze dat “moeder aarde” hen draagt (lichamelijk, emotioneel, mentaal). Er is dan geen dreiging en dus ook geen vechten of vluchten. Er ontstaat een connectie. Het contact tussen beiden is levendig, authentiek, en voor beiden essentieel. Uitwisseling, “healing”, verandering (transformatie), ontwikkeling van nieuwe kwaliteiten wordt mogelijk en gebeurt dus ook.

Western psychologists usually assume that our normal, natural, and optimal identity is egoic. However, Eastern and transpersonal psychologies suggest that our sense of the self potentially may be considerably more plastic than we usually recognize. They suggest that our sense of self can expand to include aspects of both the mind and the world that we usually regard as “other” or “not me”. Roger Walsh

“Wuwei” is Chinees voor “niet handelen”. Het taoïsme is geen filosofie van niets doen in de betekenis van luieren, maar wel van “deelnemen aan het leven”. Kristofer Schipper zegt over “wuwei”: “uit liefde en respect voor het leven zoeken naar de bron van innerlijke kracht.” Het begrip “innerlijke kracht” is hierbij de vertaling van het tweede woord uit Tao Te Ching, vaak vertaald als “deugd” (“Te”). Het uiteindelijke doel van “wuwei” is het streven naar een evenwichtige situatie en zodoende, zacht en onmerkbaar, in harmonie te geraken met het zelf, de anderen en de omgeving. (zie definities, onderaan)

Net als Tao is horsemanship een zaak van levenskunst en van levenslang leren. Leerlingen van Tao leren hetzelfde als leerlingen van het paard, namelijk in harmonie leven met liefde en respect voor de natuur. Goed leven wordt in taoïstische teksten vaak omschreven met woorden als geduld, evenwicht, verdraagzaamheid, eenvoud, focus, stil zijn, soepel zijn. Wuwei of niet tegen de natuur van de dingen in handelen, en weiwuwei: soepel, moeiteloos handelen, met de stroom meegaan, vormen tevens de basis van goed horsemanship.

Meer dan de helft van de 81 teksten in de “Tao Te Ching” gaan over leiderschap! Persoonlijk, dienend, wijs leiderschap vanuit innerlijke kracht (=“Te”). Dit beeld van een wijze, zachtmoedige, bescheiden leider in de Tao Te Ching is al 2300 jaar oud! Naast vele aanwijzingen over leiderschap gaan vele teksten over de juiste houding tegenover zichzelf en de medemens. Taoïstische filosofie wil de mensen aan het denken zetten. Daarom de vele paradoxen: “Ook de Tao hoef je niet te volgen, er is geen weg naartoe, de Tao heb je immers al, de Tao is alles en overal.” Een ander voorbeeld is de tekst 67 over drie eigenschappen waar leiders op vastlopen. Lao Tse steekt de draak met het egocentrische karakter van leiders die proberen dapper te zijn door geen mededogen te kennen, of zij die trachten vrijgevig te zijn en hun spaarzaamheid opgeven, of zij die niet in nederigheid geloven en altijd haantje de voorste willen zijn. Mededogen brengt moed voort, zegt Lao Tse, spaarzaamheid vrijgevigheid en nederigheid leiderschap. Omdat mensen met deze eigenschappen voor harmonie, verbinding, het leven kiezen, en NIET voor het ego, de dood, het isolement.

“Wuwei” ken ik al langer als een onderdeel van de Chinese filosofie. Het is een esoterisch maar ook een heel praktisch begrip voor een goede relatie met mens en dier. Sinds onze twee paarden vier jaar geleden bij ons kwamen, heb ik er al vaak moeten aan denken. Met paarden omgaan is voor mij van in het begin speciaal geweest. Paarden kwamen in mijn leven op een ogenblik dat ik rust nodig had en ruimte voor mezelf wilde creëren. Ik wilde een beter contact en een gevoel van verbinding met mezelf, met anderen, met het “grotere geheel”. Ik leerde om met aandacht bij onze paarden aanwezig te zijn en zonder oordeel waar te nemen wat er op dit moment “is”. Door bewust contact met ze te maken, en later enkel door aan ze te denken, werd ik vanzelf rustig. Ik leerde van onze paarden de levensfilosofie van Lao Tse: “Accepteer wat je voor je ziet zonder iets te willen veranderen. Bestudeer de natuurlijke gang van zaken en werk mee en niet tegen, want wat “is” kan je niet veranderen zonder weerstand op te roepen.” Eigenlijk is dat de enige natuurlijke wet. Simpel, eenvoudig, precies wat ik op dat moment nodig had,… maar ik deed er wel vier jaar over om te leren zo gewoon mezelf te zijn, zonder iets te willen bereiken, zonder iets te doen.

Ik vind rust, stilte en mezelf terug bij onze paarden. Hoewel ik het woord meditatie niet gebruik, brengen mijn paarden mij gemakkelijk in contact met mijn innerlijke ruimte. “Awareness”, in het moment zijn, is voor mij hetzelfde als meditatie. Het voelt alsof ik niets doe en toch doe ik iets dat heel waardevol is: samen met onze paarden zijn, kijken, gewaar zijn, voelen. Ik neem de omgeving bewust in mij op en maak contact met de natuur, de paarden en mijzelf. Zo ben ik vertrouwd geraakt met de werking van mijn lichaam, mijn denken en voelen. Aandacht hebben, gefocust zijn, zo min mogelijk dwingen of weerstand bieden. Thuiskomen bij mezelf, in voeling met wat gebeurt, in vertrouwen en met een open geest.

Het is met paarden zoals met het leven: je moet ze be-leven, ont-dekken. De Tao is alles en overal.

Definities:

“Wuwei” is weten wanneer wel en wanneer niet te handelen. De letterlijke betekenis van “wuwei” luidt: “niet tegen de natuur van de dingen in handelen”. M.a.w. spontaan en natuurlijk handelen, zonder inspanning, zonder streven. Soepel, moeiteloos handelen, met de stroom meegaan.

“Wuwei” is een begrip uit het taoïsme. Het gaat om vredig zijn, leven, genieten, gelukkig zijn, “go with the flow”, deelnemen aan wat er “is”. “Wuwei” staat tegenover “youwei”: ingrijpend, doelgericht of gemotiveerd handelen. “Wuwei” kan je dus niet proberen, want proberen is al doelgericht.

“Wuwei” wordt besproken in de 81 teksten van de Tao Te Ching, het klassieke werk over het taoïsme toegeschreven aan de chinese “oude meester” Lao Tse uit de vijfde of vierde eeuw voor Christus.

“Als je niets verstoort, blijft alles in orde.”

 

Fotograaf: Peter Stassen

Acht jaar geleden bezocht ik met dochterlief (toen zes) regelmatig een manege. Er was daar een soort standaard zowel voor de klanten als voor de paarden. Welbepaalde opvattingen over paarden, vaardigheden, materiaal,… waar iedereen het over eens was en waarbij nooit vragen werden gesteld. Niemand begreep dat ik niet op de rug van mijn paard wilde zitten en wedstrijden gaan winnen. Iets anders doen dan rijden, bijvoorbeeld gaan wandelen met een paard, leren over het gedrag van het paard, grondwerk, in vrijheid werken – of dat nog maar willen –, lokte al negatieve reacties uit. “Dat is niet normaal, we doen dat hier niet.”

Die manegepaarden hadden geen plezier in hun werk. Zij hadden vaak ook heel andere voorkeuren en talenten waar men verder niets mee deed. Zo veel mogelijk van de klanten kunnen verdragen, dat werd er van hen verwacht, vond ik. Het verhaal met de manege eindigde voor mij op het moment dat ik met een trekpaard aankwam dat ik op de weide wilde plaatsen, en dat ging daar niet. Dat was jammer, want ik hield van die manegepaarden en ik ging er graag naartoe om de paarden te kunnen zien. Maar ik vond er niet de kennis die ik nodig had. Ik wist dat enkel goede informatie en een gedegen training mij zouden helpen iets goeds met mijn inmiddels twee eigen paarden te doen. Ik zocht naar die instructeur die zou zorgen voor meer begrip en aanvaarding van wat en hoe mijn paarden werkelijk waren. Gelukkig vond ik na een jaar iemand die met veel geduld voor mij en mijn paarden dat open en respectvol klimaat kon creëren om elkaar te leren kennen, te vertrouwen en samen dingen te doen. Dus in de plaats van: “We zijn niet zo” was het antwoord deze keer: “Ja, je kan dat leren”.

Onze paarden staan al vier jaar thuis. En mijn instructeur komt enkel nog als iets niet lukt. Ik lees veel over paarden en bestudeer filmpjes van anderen! Andere karakters, andere paarden in verschillende situaties. Het helpt om inspiratie op te doen en iets nieuws te leren kennen. En het is altijd een beetje een training voor mezelf. Zo zal ik nooit die persoon vergeten die mij zegde: “Vergeet technieken en theorieën, en volg je gevoel! Kijk naar de expressie van je paard, zijn lichaam, zijn emoties. Gevoel kan je niet leren uit een boek of een filmpje. Gevoel krijg je pas door zelf te doen en uit je ervaring te leren. Gevoel voor de druk die je geeft, je eigen positie, het materiaal dat je gebruikt. Vertrouw je gevoel. Enkel zo kan je je eigen visie en vaardigheden ontwikkelen.” Gelijk had ze! Ze zat dan ook al dertig jaar tussen de paarden. Zo’n mensen moet je als beginner kunnen ontmoeten! Zij die je op de juiste weg zetten, die weten dat “horsemanship” meer is dan met een paard in een piste rondjes rijden op zondag en in de vakantie. Een waarheid,… die mensen niet altijd willen weten.

Gelukkig heeft een steeds groter wordend deel van de paardenmensen nu wel een behoorlijke opleiding. Mensen ontdekken dat ze iets anders willen voor zichzelf en hun paard. Het is een nieuwe stap wanneer mensen in contact komen met hun gevoelens, en door een fase van ontwikkeling en verandering gaan. Ze gaan dan de oude patronen voorbij. Nieuwe vormen kunnen bij iedereen van binnenuit komen in plaats van opgelegd te worden van buitenaf.

Wijsheid krijg je niet. Je moet hem zelf ontdekken, na een weg die niemand voor jou kan gaan, die niemand je kan besparen. Laten we de weg volgen voor het maken van nieuwe patronen, nieuwe vormen in de paardenwereld. Laten we onophoudelijk nieuwe ervaringen “absorberen”, en zo echte paardenwijsheid verzamelen. Laten we gevoeliger worden voor, en onverdraagzamer voor mistoestanden, en beter in staat om er iets aan te doen. De toekomstige paardenwereld zal geen wereld zijn waarin mensen en paarden in vormen worden geperst die knellen en pijn veroorzaken.